Napełnianie instalacji centralnego ogrzewania

Pełne napełnianie jest potrzebne wtedy, gdy instalacja była pusta albo spuszczono z niej wodę przynajmniej w części. Najczęściej chodzi o takie sytuacje:

• pierwsze uruchomienie ogrzewania w nowym domu albo po generalnym remoncie,
• wymiana lub przeniesienie grzejnika, zaworu termostatycznego, pompy albo kotła,
• płukanie instalacji z osadów, szlamu i rdzy,
• naprawa przecieku, przy której trzeba było spuścić wodę.

Znacznie częściej wystarczy samo uzupełnienie wody. W zamkniętym układzie ciśnienie może powoli spadać, na przykład po odpowietrzeniu grzejników, bo razem z powietrzem ucieka też trochę wody. Jeśli jednak musisz dolewać wodę często, na przykład co kilka tygodni, to gdzieś jest przeciek albo nie działa naczynie wzbiorcze. Samo dopuszczanie wody nie rozwiąże wtedy problemu.

W bloku z centralnym ogrzewaniem z sieci miejskiej albo z kotłowni budynku instalacji nie napełnia się z mieszkania. Piony spuszcza i napełnia administracja, czyli spółdzielnia, wspólnota mieszkaniowa lub zarządca. Jeśli planujesz wymianę grzejnika, ustal z nimi termin wcześniej, żeby wiedzieć, kiedy pion będzie pusty.

Hydraulik zwykle robi to w takiej kolejności:

1. Sprawdzić, czy wszystkie połączenia są dokręcone, a zawory spustowe zamknięte. Przy nowej instalacji wykonać próbę szczelności pod ciśnieniem.
2. Przy starszej instalacji albo po montażu przepłukać układ, żeby nie zostały w nim opiłki, resztki pasty uszczelniającej czy szlam.
3. Wyłączyć kocioł i napełniać wyłącznie zimną instalację.
4. Otworzyć zawory przy grzejnikach, żeby woda dotarła do wszystkich obiegów.
5. Wpuszczać wodę powoli przez zawór napełniający i na bieżąco obserwować manometr.
6. Odpowietrzyć grzejniki od najniższej kondygnacji do najwyższej, a na końcu odpowietrzyć także kocioł i pompę.
7. Uzupełnić wodę do docelowego ciśnienia, uruchomić ogrzewanie i po nagrzaniu powtórzyć odpowietrzanie.
8. Przy nowej lub przerobionej instalacji wykonać regulację hydrauliczną, żeby wszystkie pomieszczenia nagrzewały się równomiernie.

Powietrze uwalnia się z instalacji stopniowo. Dlatego to normalne, że jeszcze przez kilka dni po napełnieniu trzeba ponownie odpowietrzyć grzejniki i lekko dopuścić wody.

W domu jednorodzinnym ciśnienie w zimnej instalacji wynosi zwykle około 1 do 1,5 bara. Dokładną wartość określa wysokość budynku i ustawienie naczynia wzbiorczego, dlatego kieruj się instrukcją kotła albo zaleceniem hydraulika. Po nagrzaniu ciśnienie lekko rośnie, bo ciepła woda zwiększa swoją objętość. Zawór bezpieczeństwa przy kotle zwykle otwiera się przy około 3 barach. Jeśli podczas grzania ciśnienie zbliża się do tej wartości, instalacja jest przepełniona albo naczynie wzbiorcze nie działa prawidłowo.

Dlaczego naczynie wzbiorcze jest takie ważne? Przejmuje wodę, która rozszerza się przy podgrzewaniu. Gdy straci ciśnienie gazu w środku, ciśnienie w instalacji gwałtownie rośnie przy grzaniu i spada, kiedy układ stygnie. Ciśnienie w naczyniu sprawdza się przy spuszczonej wodzie, najlepiej przy corocznym przeglądzie kotła.

Do napełniania najczęściej używa się wody z wodociągu. W wielu regionach Polski woda jest twarda, więc przy większej instalacji warto rozważyć wodę uzdatnioną, zmiękczoną albo demineralizowaną, żeby w kotle nie odkładał się kamień. Niektórzy producenci kotłów wprost określają wymagania co do jakości wody. Płynu niezamarzającego, na przykład glikolu, używa się tylko wtedy, gdy przewiduje to projekt instalacji i dopuszczają go producenci kotła oraz pompy.

Szybko i bez kłopotu napełnia się małą, przejrzystą instalację w mieszkaniu albo w parterowym domu, z zaworem napełniającym przy kotle i sprawnymi odpowietrznikami. Więcej czasu zajmuje:

• dom piętrowy z kilkoma obiegami albo połączenie grzejników z ogrzewaniem podłogowym,
• stara instalacja, którą trzeba najpierw przepłukać,
• zapieczone lub nieszczelne zawory, które trzeba wymienić,
• trudno dostępne grzejniki i odpowietrzniki, na przykład za zabudową,
• konieczność uzdatnienia wody albo regulacji hydraulicznej.

Uzupełnienie wody w domu z własnym kotłem zrobisz samodzielnie, jeśli masz dostęp do zaworu napełniającego i manometru. Nie ruszaj części gazowej kotła, zaworu bezpieczeństwa ani naczynia wzbiorczego, to zadanie dla serwisanta. Jeśli przy kotle poczujesz zapach gazu, wyjdź z budynku i zadzwoń pod 992 albo 112.

1. Wyłączyć kocioł i poczekać, aż instalacja ostygnie.
2. Sprawdzić w instrukcji, jakie ciśnienie zaleca producent kotła.
3. Jeśli kocioł nie ma wbudowanego zaworu napełniającego, napełnić wąż wodą, żeby nie było w nim powietrza, i podłączyć go do zaworu napełniającego.
4. Powoli otworzyć zawór i obserwować manometr.
5. Zamknąć zawór po osiągnięciu docelowego ciśnienia i odłączyć wąż.
6. Odpowietrzyć grzejniki kluczykiem, aż zacznie wypływać woda bez pęcherzyków.
7. Ponownie sprawdzić ciśnienie i w razie potrzeby dopuścić wody.
8. Włączyć kocioł i po nagrzaniu sprawdzić, czy wszystkie grzejniki grzeją.

• zbyt szybkie wpuszczanie wody, przez które do układu dostaje się powietrze,
• napełnianie przy pracującym kotle albo do gorącej instalacji,
• przepełnienie powyżej zalecanego ciśnienia, po którym przy grzaniu kapie zawór bezpieczeństwa,
• pominięte odpowietrzanie, po którym grzejniki grzeją tylko na dole, a w rurach bulgocze,
• przeoczony drobny przeciek, który wychodzi dopiero w środku sezonu grzewczego,
• ciągłe dolewanie wody bez szukania przyczyny spadku ciśnienia.

W praktyce często zdarza się, że ktoś latami dopuszcza wodę i nie wie, że naczynie wzbiorcze prawie nie ma już ciśnienia. Świeża woda wnosi przy tym tlen i minerały, które przyspieszają korozję i powstawanie osadów.

Przy odbiorze sprawdź te punkty:

• ciśnienie w zimnej instalacji odpowiada zaleceniu producenta kotła,
• po nagrzaniu ciśnienie rośnie tylko nieznacznie, a zawór bezpieczeństwa nie kapie,
• wszystkie grzejniki grzeją na całej powierzchni, także na najwyższej kondygnacji,
• w instalacji nie słychać bulgotania ani szumu,
• połączenia, zawory i okolice kotła są suche,
• kocioł nie zgłasza błędów i nie włącza się nienaturalnie często,
• hydraulik powiedział ci, jakie ciśnienie utrzymywać i jak uzupełnić wodę,
• po kilku dniach ciśnienie nadal jest w porządku.