Montaż pompy obiegowej

Nową pompę instalator montuje przy budowie domu, przy modernizacji ogrzewania albo przy zmianie źródła ciepła, na przykład gdy stary kocioł węglowy zastępuje pompa ciepła lub kocioł na pellet, często w ramach programów takich jak Czyste Powietrze. Pompę montuje się też, gdy do kotła gazowego dochodzi kominek z płaszczem wodnym. Wymianę starej pompy warto rozważyć, jeśli:

• pompa wyraźnie buczy, brzęczy lub drga,
• część grzejników zostaje zimna, choć kocioł grzeje,
• pompa sama się wyłącza albo po lecie nie chce ruszyć,
• to stara pompa z ręcznym przełącznikiem biegów, która cały czas pracuje na pełnych obrotach.

Po co wymieniać pompę, która jeszcze działa? Starsze modele przez cały sezon pracują z tą samą mocą, nawet gdy dom potrzebuje mniej ciepła. Nowsze pompy z elektroniczną regulacją same dopasowują wydajność, są cichsze i pobierają zauważalnie mniej prądu. W Unii Europejskiej samodzielne pompy obiegowe od kilku lat muszą być produkowane w wersji energooszczędnej.

Jeśli masz kocioł gazowy z wbudowaną pompą, jej wymianą zajmuje się serwisant uprawniony do obsługi danego kotła. W bloku z ciepłem z sieci miejskiej albo z kotłownią wspólną pompy należą do części wspólnej instalacji. Ich wymianą zajmuje się wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia lub zarządca, a nie pojedynczy właściciel mieszkania.

W starszych domach jednorodzinnych często spotyka się jeszcze ogrzewanie grawitacyjne, zaprojektowane do pracy bez pompy. Dołożenie pompy do takiej instalacji wymaga przemyślenia całego układu, więc warto to zostawić doświadczonemu instalatorowi.

Nawet staranny montaż nie uratuje źle dobranej pompy. Instalator przy wyborze bierze pod uwagę kilka rzeczy.

Ogrzewanie czy ciepła woda

Pompa do obiegu c.o. pracuje w zamkniętej instalacji, w której krąży ciągle ta sama woda. Pompa cyrkulacyjna c.w.u. przetłacza wodę pitną, w której stale pojawia się świeży tlen. Dlatego jej korpus musi być z brązu albo stali nierdzewnej. Żeliwna pompa z obiegu grzewczego szybko zardzewiałaby w instalacji ciepłej wody. Przy cyrkulacji przydaje się też zegar lub termostat, żeby pompa nie pracowała niepotrzebnie całą noc.

Wydajność i wysokość podnoszenia

Pompa musi pokonać opory całej instalacji, czyli długość rur, liczbę grzejników, zawory i kolana. Zbyt mocna pompa powoduje szumy w zaworach i zużywa za dużo prądu. Zbyt słaba nie dopchnie wody do najdalszych pomieszczeń. Mocniejsza pompa nie oznacza więc automatycznie lepszego ogrzewania.

Regulacja i dopasowanie do instalacji

Nowoczesne pompy mają zwykle kilka trybów: ciśnienie proporcjonalne, które zazwyczaj pasuje do grzejników z głowicami termostatycznymi, ciśnienie stałe, wybierane często przy podłogówce, oraz tryb automatyczny, w którym pompa sama szuka ustawień. Przy wymianie trzeba sprawdzić długość zabudowy i gwinty, żeby nowa pompa zmieściła się między istniejącymi zaworami. Jeśli kocioł steruje pompą sygnałem, pompa musi umieć ten sygnał odebrać. Przy kotłach na paliwo stałe warto pomyśleć o zasilaniu awaryjnym, bo bez prądu pompa staje, a rozpalony kocioł dalej grzeje.

Przebieg zależy od tego, czy chodzi o nową instalację, czy o wymianę w działającym ogrzewaniu. Typowa wymiana wygląda tak:

1. Instalator sprawdza rury, zawory odcinające, naczynie wzbiorcze i ciśnienie w instalacji.
2. Odłącza pompę od prądu i zamyka zawory przed pompą i za nią. Jeśli zaworów brakuje albo są nieszczelne, spuszcza część lub całość wody z obiegu. Przy miejscowej naprawie czasem stosuje zamrażanie rur, żeby nie spuszczać całego ogrzewania.
3. Demontuje starą pompę i czyści powierzchnie przylgowe.
4. Osadza nową pompę z nowymi uszczelkami. Strzałka na korpusie musi wskazywać kierunek przepływu wody, wał silnika musi leżeć poziomo, a skrzynka zaciskowa nie może być skierowana w dół, żeby nie kapała do niej woda.
5. Podłączenie elektryczne wykonuje elektryk z uprawnieniami SEP. Pompę współpracującą z kotłem podłącza się zgodnie z instrukcją producenta kotła.
6. Otwiera zawory, uzupełnia wodę do zalecanego ciśnienia i odpowietrza grzejniki oraz samą pompę. Wiele nowych pomp ma do tego osobny program.
7. Ustawia tryb pracy pompy odpowiednio do rodzaju ogrzewania i sprawdza, czy wszystkie grzejniki się nagrzewają.

To, czy pompa ma stać na zasilaniu, czy na powrocie, wynika z układu instalacji i zaleceń producenta kotła. Jednej uniwersalnej zasady nie ma.

Sprawnie idzie wymiana jeden do jednego: nowa pompa ma tę samą długość, zawory trzymają, a dostęp jest wygodny. Pracy przybywa, gdy:

• przed pompą i za nią brakuje zaworów odcinających i trzeba spuścić całe ogrzewanie,
• nowa pompa ma inną długość zabudowy i trzeba przerobić rury,
• stare śrubunki są zapieczone i pękają przy demontażu,
• instalacja jest zamulona i przed montażem trzeba ją przepłukać oraz dołożyć filtr lub separator zanieczyszczeń,
• trzeba przerobić instalację elektryczną albo połączenie ze sterowaniem kotła,
• w układzie mieszanym z grzejnikami i podłogówką pracuje kilka pomp, które trzeba ze sobą zgrać.

W praktyce często zdarza się, że nowa pompa w starej instalacji po jakimś czasie zaczyna buczeć albo się zacina. Przyczyną bywa wtedy szlam z nieprzepłukanych rur, a nie sama pompa.

• pompa zamontowana pod prąd, wbrew kierunkowi przepływu,
• silnik z pionowym wałem albo skrzynka zaciskowa skierowana w dół,
• ponownie użyte stare uszczelki, przez co połączenia po kilku dniach kapią,
• nieodpowietrzona instalacja, w której pompa szumi, a grzejniki są zimne u góry,
• pompa zostawiona na najwyższym biegu „na wszelki wypadek”,
• żeliwna pompa w instalacji ciepłej wody użytkowej,
• nowa pompa w zamulonej instalacji bez płukania i filtra.

Przy odbiorze poproś, żeby instalator pokazał ci, jak pompa pracuje i jak jest ustawiona. Przejdź przez te punkty:

• strzałka na korpusie pompy zgadza się z kierunkiem przepływu,
• połączenia są suche także po kilku godzinach pracy,
• pompa pracuje cicho, bez brzęczenia i drgań,
• ciśnienie na manometrze odpowiada wartości podanej przez instalatora,
• wszystkie grzejniki lub pętle podłogówki się nagrzewają,
• przed pompą i za nią są sprawne zawory odcinające,
• wiesz, jaki tryb jest ustawiony i dlaczego,
• dostałeś instrukcję pompy i dokumenty gwarancyjne.