Denge kabı (anuloid) montajı ve bağlantısı

Kendi pompası olan bir kazan düşünün. Arkasında iki üç devre var ve her birinin ayrı pompası var. Denge kabı yoksa pompalar birbirine karşı çalışır. Biri devreden su çeker, diğeri geri iter. Radyatörler eşit ısınmaz, kazan da sık sık açılıp kapanır. Denge kabı, suyun çok yavaş aktığı bir bölge oluşturur. Kazanın ana devresi (birincil devre) ile ısıtma devreleri (ikincil devreler) burada buluşur ama basınç açısından birbirini etkilemez.

Denge kabı ayrıca üst kısmında havayı, alt kısmında tortuyu toplar. Bu yüzden genellikle üstünde otomatik bir purjör, altında da tortu boşaltma vanası bulunur.

Denge kabı özellikle şu durumlarda anlamlıdır:

• Evde kendi pompası olan birden fazla ısıtma devresi varsa
• Radyatör ve yerden ısıtma farklı su sıcaklıklarıyla birlikte kullanılıyorsa
• Birden fazla kazan birlikte çalışıyorsa (kaskad) ya da kazan, ısı pompası veya güneş sistemi gibi başka bir ısı kaynağıyla birleştiriliyorsa
• Kazan veya ısı pompası üreticisi cihazdan sürekli belirli bir minimum debi geçmesini istiyorsa

Tek kombi ve tek radyatör devresinden oluşan sıradan bir dairede denge kabına çoğu zaman gerek yoktur. Sisteminizin buna ihtiyacı olup olmadığına tesisatçı, tesisat şemasına ve kazan üreticisinin kılavuzuna bakarak karar verir.

İşin akışı, yeni bir tesisat mı kurulduğuna yoksa çalışan bir sisteme mi ekleme yapıldığına göre değişir. Mevcut bir sisteme bağlantıda iş genellikle şöyle ilerler:

1. Tesisatçı sistemi inceler: devre sayısı, kazan gücü, boruların malzemesi ve çapı, pompaların ve vanaların durumu.
2. Güce ve debiye göre denge kabının boyutunu ve bağlantı çaplarını seçer.
3. Kazanı ve pompaları kapatır, vanaları kapatır ve sistemin gereken kısmını boşaltır. Küçük ve yerel bir müdahalede boşaltmak yerine boru dondurma yöntemini kullanabilir. Bu yöntem borudaki akışı geçici olarak keser.
4. Denge kabını dik olarak duvardaki taşıyıcı konsola sabitler, yalnızca borulara asılı bırakmaz.
5. Birincil tarafı (kazandan gelen gidiş ve dönüş) ve ikincil tarafı (devrelere giden gidiş ve dönüşler) bağlar. Bağlantılara kesme vanaları ve sökülebilir rakorlar takar. Böylece denge kabına ileride rahatça bakım yapılabilir.
6. Purjörü ve tortu boşaltma vanasını, gerekiyorsa kontrol sisteminin sıcaklık sensörü için daldırma kovanını takar.
7. Sistemi doldurur, havasını alır ve çalışma basıncına getirir.
8. Bağlantıların sızdırmazlığını hem soğuk hem sıcak suyla kontrol eder.
9. Pompa devirlerini ve kontrol sistemini, kazan debisi ile devrelerin debisi uyumlu olacak şekilde ayarlar.
10. Denge kabını ve bağlantılarını yalıtır, böylece kazan dairesine boşa ısı kaybetmez.

Kazanın doğalgaz bağlantısı varsa tesisatçı bu işte gaz tarafına dokunmaz. Kazan ayarlarındaki değişiklikler yetkili servisin işidir. Yeni pompaların ve kontrol sisteminin elektrik bağlantısını yalnızca yetkin bir elektrikçi yapmalıdır. Kazanın yanında gaz kokusu alırsanız kazanı çalıştırmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın, ortamı havalandırın, binayı terk edin ve 187 Doğalgaz Acil hattını ya da 112'yi arayın.

Piyasada farklı tiplerde denge kabı bulunur. Seçimi en çok kazan gücü, devre sayısı ve kazan dairesindeki boş yer belirler.

• Tek başına denge kabı, kolektörünüz zaten varsa ya da kolektörü ayrı planlıyorsanız uygundur.
• Kolektörle birleşik denge kabı, birden fazla devreli yeni bir kazan dairesi kurulurken yer kazandırır ve montajı kolaylaştırır.
• Fabrika çıkışlı yalıtımlı denge kabı, sonradan yalıtım yapma işini ortadan kaldırır.
• Manyetik filtreli denge kabı, metal kirleri tutar. Bu özellikle çelik borulu eski tesisatlarda işe yarar.

Yoğuşmalı kazan veya kombi kullanıyorsanız boyutu ve bağlantı şeklini dikkatle hesaplatın. Denge kabından devrelerin çektiğinden daha fazla kazan suyu geçerse sıcak su doğrudan kazana geri döner. Dönüş suyu ısınır, kazan daha az yoğuşturur ve yakıttan daha az verim alır.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla kapsamını birkaç şey belirler:

• Kazana erişim ve kazan dairesinde duvarda boş yer olup olmadığı
• Boruların malzemesi: bakır veya plastik borular, kesilip diş açılması ya da kaynak yapılması gereken eski çelik borulardan farklı bağlanır
• Tüm sistemin mi boşaltılması gerektiği, yoksa yerel vana kapatma veya boru dondurmanın yeterli olup olmadığı
• Devre sayısı ve yeni pompa, vana veya kolektör gerekip gerekmediği
• Sistemdeki suyun durumu: tortu dolu bir tesisatı bağlantıdan önce yıkamak mantıklıdır
• Aynı anda kazan değişimi ya da başka bir tesisat yenilemesi yapılıp yapılmadığı

Uygulamada denge kabı bağlantısı çoğu zaman kazan dairesindeki daha büyük bir düzenlemenin parçası olur. Kazan değişimi ya da ısıtma sisteminin genişletilmesi de aklınızdaysa hepsini birlikte yaptırmak daha avantajlıdır.

• Denge kabının yatay veya eğik takılması, bu durumda ne havayı ne de tortuyu ayırır
• Birincil ve ikincil taraf bağlantılarının ya da gidiş ve dönüşün karıştırılması
• Çok küçük denge kabı seçilmesi, içinde su hızlı akar ve pompalar yine birbirini etkiler
• Kesme vanalarının unutulması, bakım sırasında tüm sistemi boşaltmak gerekir
• Denge kabının konsol olmadan yalnızca borulara asılı kalması
• Pompaların birbirinden bağımsız ayarlanması, kazan sık açılıp kapanmaya devam eder
• Sıcaklık sensörünün kazan kontrol sisteminin öngördüğü yerden farklı bir yere takılması
• Yalıtım yapılmaması, kazan dairesi aşırı ısınır ve ısı boşa gider

Bu hataların çoğu hemen ortaya çıkmaz. Genellikle kışın, tüm devreler aynı anda çalıştığında kendini gösterir.

İşi teslim alırken sistemi çalışır durumda gösterilmesini isteyin. Şunları kontrol edin:

• Denge kabı dik takılmış ve konsola sağlam sabitlenmiş
• Tüm bağlantılar soğuk suyla da ısınmış suyla da kuru
• Purjör ve tortu boşaltma vanası çalışıyor
• Bağlantılarda kesme vanaları ve sökülebilir rakorlar var
• Sistem basıncı ısındıktan sonra kazan üreticisinin belirttiği aralıkta kalıyor
• Tüm devreler ısınıyor ve kazan kısa aralıklarla açılıp kapanmıyor
• Pompalar ayarlanmış ve tesisatçı size ayarları göstermiş
• Denge kabı ve çevresindeki borular yalıtılmış
• Bağlantı şeması ve denge kabının kullanım kılavuzu size teslim edilmiş