Radyatör vanası montajı

Sıradan bir radyatörde iki parça bulunur. Gidiş tarafında sıcaklığı ayarladığınız radyatör vanası durur. Dönüş tarafında ise dönüş rakoru bulunur. Bu rakorla radyatörü devreden ayırabilir ve içinden geçen suyun miktarını ayarlayabilirsiniz.

• Termostatik vana ve termostatik kafa: Odanın sıcaklığına göre su akışını kendisi kısar. Bugün dairelerde ve müstakil evlerde yaygın çözüm budur
• Manuel vana: Kolu çevirerek ayarlanır. Daha çok kazan dairesi, depo gibi sıcaklığın pek değişmediği yerlere uygundur
• Ön ayarlı vana: Bir radyatörden geçebilecek en yüksek su miktarını sınırlar. Tesisatı dengelemek için önemlidir
• Köşe ve düz tip: Boru duvardan mı, yerden mi geldiğine göre seçilir
• Alttan bağlantılı radyatörler: Vana iç parçası radyatörün içindedir. Radyatörün altına ayrı bir bağlantı parçası takılır

Vana gövdesi genelde pirinçtir, çoğu zaman nikel kaplıdır. Plastik parçalar daha çok kafada ve kapakta kullanılır. Seçerken iki şeye bakın: vana mevcut boruya oturmalı ve ona uygun bir termostatik kafa bulunmalı.

Isıtmadaki her sorun yeni radyatör anlamına gelmez. Çoğu zaman vanayı değiştirmek yeter. Şu durumlarda değişimi düşünün:

• Vananın çevresinde ya da altında nem, kireç veya pas izi var
• Kafa en düşük seviyedeyken de radyatör tam ısıtıyor
• Diğer radyatörler ısınırken bu radyatör soğuk kalıyor
• Vana tıslıyor, ıslık çalıyor ya da tıkırdıyor
• Kafanın altındaki pim sıkışmış ve kurtarılamıyor

Vana değişimini başka bir işle birleştirmek mantıklıdır: radyatör değişimi, boya, yeni zemin kaplaması ya da mantolama gibi. Mantolamadan sonra bina daha az ısı kaybeder. O yüzden tesisatı yeniden dengelemek ve tüm vanaları birlikte gözden geçirmek çoğu zaman işe yarar.

Sistemi kapatmak ve suyu boşaltmak

Vana gövdesi basınç altındayken değiştirilemez. Kombili bir dairede ya da evde tesisatçı kombiyi kapatır, suyun soğumasını bekler ve en azından çalışılacak bölümü boşaltır. Merkezi sistemli apartmanlarda ise ilgili kolonun kapatılıp boşaltılması gerekir. Bu sırada komşuların kaloriferleri de etkilenir. Bu yüzden iş günü apartman yönetimiyle önceden planlanır.

Eski vanayı sökmek

Eski vana anahtarla, boru dönmeyecek şekilde gevşetilir. Ardından dişler ve oturma yüzeyleri temizlenir. Diş hasarlıysa ya da paslanmışsa önce onarılması gerekir. Aksi halde yeni bağlantı sızdırır.

Yeni vanayı takmak

Dişli bağlantılar kenevir ve sızdırmazlık macunuyla ya da ısıtma tesisatı için üretilmiş bantla sızdırmaz yapılır. Bazı vanalarda conta hazır gelir. Vana, gövdedeki akış yönü okuna göre takılır. Sonra sıkıca ama ölçülü sıkılır, yoksa somun ya da radyatör nipeli çatlayabilir.

Doldurmak, havasını almak ve denemek

Sistem doldurulur ve her radyatörün havası alınır. Ardından basınç kontrol edilir. Kombili sistemde basınç, kombi üreticisinin belirttiği değere tamamlanır. Bu aralık genelde manometre üzerinde işaretlidir. Bağlantılar bir süre basınç altında bekletilir, su ısındıktan sonra bir kez daha kontrol edilir.

Kafayı takmak ve ayarlamak

Termostatik kafa en son, genelde tam açık konumda takılır. Vanada ön ayar varsa, dengeleme hesabına ya da tesisatçının önerisine göre ayarlanır.

En kolay iş şudur: radyatöre rahat ulaşılıyor, borular sağlam ve yeni vana eskisiyle aynı ölçüde. Bu durumda iş, parçayı parçayla değiştirmekten ibarettir.

İşi uzatan ve maliyeti artıran durumlar şunlardır:

• Radyatörün dar bir niş içinde, mobilyanın ya da fayansın arkasında olması
• Gevşetirken çatlayan ya da dişleri paslanmış eski çelik borular
• Bağlantı aralığının ya da tipinin farklı olması, borunun yeniden düzenlenmesi
• Merkezi sistemde kolonun kapatılması ve uygun günün beklenmesi
• İşin kış aylarında yapılması, sistemin boşaltılıp yeniden devreye alınması
• Çok sayıda radyatör ve ardından yapılacak dengeleme ayarı

Buna karşılık birkaç odadaki vanaları aynı anda değiştirirseniz parça başına iş genelde daha verimli olur. Çünkü boşaltma ve doldurma yalnızca bir kez yapılır.

• Dişin iyi sızdırmaz yapılmaması: Ya az ya da uygun olmayan malzeme kullanılır, bağlantı bir süre sonra damlatmaya başlar
• Vananın oka ters takılması: Vana uğuldar, tıkırdar ve termostatik ayar doğru çalışmaz
• Aşırı sıkma: Somun ya da radyatör dişi zarar görür
• Havanın alınmaması: Radyatörün üstü soğuk kalır, sistemde fokurdama sesi duyulur
• Dengelemenin atlanması: Kombiye yakın radyatörler fazla ısınır, uzaktakiler yetersiz kalır
• Kafanın yanlış yerde kalması: Kafa perdeyle kapanır ya da sıcak borunun üstünde yukarı bakar. Bu durumda algılayıcı odanın gerçek sıcaklığını ölçemez

Vana gövdesinin değişimini, özellikle merkezi sistemli apartmanlarda, bir tesisatçıya bırakın. Termostatik kafayı ise kendiniz güvenle değiştirebilirsiniz, çünkü kafa su boşaltmadan vananın üstüne takılır. İşten sonra radyatörün havasını da kendiniz alabilirsiniz.

1. Vananın tipini ve bağlantısını belirlemek, gerekirse vana markasına uygun adaptörlü bir kafa almak.
2. Eski kafayı en yüksek seviyeye çevirmek.
3. Somunu ya da sabitleme halkasını gevşetip kafayı çıkarmak.
4. Vana pimine bastırıp geri gelip gelmediğini kontrol etmek, sıkışmışsa dikkatlice oynatarak kurtarmak.
5. Yeni kafayı en yüksek seviyeye getirip takmak ve elle sıkmak.
6. Pürjörün altına bez ve küçük bir kap koymak.
7. Pürjörü anahtarla açmak ve kabarcıksız su gelene kadar açık bırakmak.
8. Pürjörü kapatmak, kombili sistemde manometreden basıncı kontrol etmek.
9. Kafayı istenen seviyeye getirmek ve birkaç saat sonra radyatörün eşit ısınıp ısınmadığına bakmak.

İşi teslim alırken tesisatçıyla birlikte şu noktaları gözden geçirin:

• Bağlantılar su ısındığında da, birkaç saatlik çalışmadan sonra da kuru
• Vana akış yönü okuna göre takılmış
• Radyatör tüm yüzeyiyle ısınıyor, üst kısmı soğuk kalmıyor
• Kafa tepki veriyor, en düşüğe alınınca radyatör yavaş yavaş soğuyor
• Kafa kapalı bir yerde değil ve yukarıya değil odaya bakıyor
• Ön ayar değerleri not edilmiş ve hangi değerlerin ayarlandığını biliyorsunuz
• Sistem basıncı kombi üreticisinin belirttiği değerde
• Radyatörün çevresi temiz ve su izi yok
• Merkezi sistemde kolon yeniden doldurulmuş ve havası alınmış