Doğalgaz / elektrikli kombi ve kazan sökümü

Doğalgazlı ve elektrikli cihazlarda iş sırası birbirine benzer. Asıl fark, cihazın neyden ayrıldığı ve bu işi kimin yapabileceğidir. Usta genellikle şu sırayla ilerler:

1. Cihazı kapatır, elektrik bağlantısını keser ve klemenslerde gerilim kalmadığını ölçerek kontrol eder.
2. Doğalgazlı cihazda kombinin gaz vanasını kapatır, ana vanayı da kontrol eder.
3. Kalorifer hatlarındaki vanaları kapatır, suyu kombiden, gerekirse tüm sistemden boşaltır.
4. Cihaz kullanım suyunu da ısıtıyorsa soğuk ve sıcak su bağlantılarını ayırır.
5. Kalorifer borularını söker ve yeni cihaz doğru bağlansın diye hatları tek tek işaretler.
6. Oda termostatını, sensörleri ve diğer kontrol aksesuarlarını ayırır.
7. Doğalgazlı cihazda baca bağlantısını ya da hermetik baca borusunu söker.
8. Cihazı askı braketinden veya zeminden çözer ve güvenle taşır. Büyük kazanlar parça parça da çıkarılabilir.
9. Boru uçlarını tapalar, gaz hattında sızdırmazlık testi yapar.

Yeni cihaz hemen takılmayacaksa sistem güvenli durumda bırakılmalıdır: gaz hattı tapalı, kablo güvenli şekilde sonlandırılmış, tesisat vanaları kapalı.

Doğalgaz tesisatına yalnızca bu iş için yetkili ve sertifikalı bir gaz tesisatçısı müdahale etmelidir. Bu bir formalite değildir. Boru yanlış ayrılırsa gaz kaçağı ve patlama riski doğar, baca bağlantısı iyi kapatılmazsa da baca gazı odaya geri dönebilir.

Tesisatçı vanayı kapattıktan sonra gaz borusunu ayırır, ucunu tapalar ve sızdırmazlık testi yapar. Bu işlemle ilgili yazılı bir kayıt ya da tutanak istemeniz faydalıdır. Yeni kombi takılırken ve ileride bir kontrol yapılırken işe yarar.

Apartmanda yaşıyorsanız işi önceden apartman yönetimine haber vermek iyi olur, özellikle kombi ortak bacaya bağlıysa ya da gazın kısa süre için birden fazla dairede kesilmesi gerekiyorsa. Doğalgazı artık hiç kullanmayacaksanız aboneliğin ve sayacın ne olacağını gaz dağıtım şirketinize sorun.

Gaz kokusu alırsanız elektrik düğmelerine dokunmayın, ateş yakmayın, pencereleri açın, ortamı terk edin ve dışarıdan 187 doğalgaz acil hattını ya da 112'yi arayın.

Elektrikli kombiler yüksek güç çeker ve çoğu zaman sigorta panosundan gelen ayrı, çoğunlukla üç fazlı bir hatta bağlıdır. Bu bağlantıyı yalnızca yetkili bir elektrikçi ayırmalıdır. Elektrikçi doğru sigortayı bulur, kapatır, gerilim olmadığını ölçer ve kabloyu güvenli şekilde sonlandırır ya da panodan ayırır.

Söküm sırasında sigortaları ve besleme kablolarını da kontrol ettirmek mantıklıdır. Yerine ısı pompası gibi başka bir elektrikli sistem gelecekse elektrikçi mevcut hattın ve sigortanın yeterli olup olmadığına hemen bakabilir.

Sık unutulan bir konu da elektrik tarifesidir. Elektrikle ısınan evlerde zaman zaman farklı bir tarife, örneğin gece tarifesi seçilmiş olur. Cihazı kaldırdıktan sonra elektrik tedarikçinize tarifenizin hâlâ size uygun olup olmadığını sorun.

Her söküm farklıdır ve işin ne kadar uğraştıracağı buna bağlıdır. İşi belirgin şekilde kolaylaştıranlar:

• kombinin altında kapama vanalarının olması, böylece tüm sistemi boşaltmaya gerek kalmaması,
• cihaza rahat ulaşılabilmesi ve dışarı çıkarma yolunun açık olması,
• tek kalorifer devresiyle basit bir bağlantı,
• dairede ya da giriş katında duvara asılı bir kombi.

Buna karşılık daha fazla zaman ve dikkat isteyenler:

• ağır, dökme dilimli eski bir yer tipi kazan, çoğu zaman sökülerek parçalanması gerekir,
• bodrumda, dar merdivenli bir kazan dairesi,
• birden fazla devre, boyler ve karmaşık kontrol sistemi olan tesisat,
• paslanmış, kireçlenmiş bağlantılar ya da hiç vana olmaması,
• asbestli çimentodan yapılmış olabilecek eski baca boruları.

Asbest şüphesi varsa işe kendiniz girişmeyin. Asbestli malzemelerin sökülmesi yalnızca bu konuda yetkili bir firmanın işidir.

• kombi gazdan ayrılıyor ama hat tapalanmıyor ve test edilmiyor,
• kalorifer hatları işaretlenmiyor ve yeni bağlantıda karıştırılıyor,
• antifrizli sistem suyu uygun şekilde bertaraf edilmek yerine lavaboya dökülüyor,
• baca unutuluyor ve açık ya da kötü kapatılmış halde kalıyor,
• eski cihaz toplama noktası yerine çöp konteynerinin yanına bırakılıyor.

Uygulamada sızdıran bağlantılar, tıkalı borular ya da yıpranmış vanalar çoğu zaman ancak söküm sırasında ortaya çıkar. Bunları sistem boşken hemen çözmek, yeni kombi çalıştıktan sonra uğraşmaktan çok daha kolaydır.

Eski kombi ya da kazan evsel çöpe atılmaz. İçinde metal, elektronik kart ve geri dönüştürülmesi gereken başka parçalar vardır. Metal kısımları hurdacılar alır, elektronik parçalar ise atık elektrikli ve elektronik eşya olarak toplanır. Belediyenizin atık toplama noktasına da sorabilirsiniz, hangi koşullarla teslim aldıklarını söylerler.

En pratik yol, eski cihazın götürülmesini ve teslim edilmesini ustanın ya da firmanın üstlenmesidir. Büyük tadilatlarda atığın nereye teslim edildiğini gösteren bir belge isteyin. Doğru şekilde atılmasından sonuçta cihazın sahibi sorumludur.

• gaz hattının ucu tapalı ve sızdırmazlık testinin kaydı elinizde,
• besleme kablosu güvenli şekilde sonlandırılmış ya da panodan ayrılmış, sigorta etiketlenmiş,
• kalorifer boruları kapatılmış, tapalanmış ya da yeni cihaz için açıkça işaretlenmiş,
• tesisatın altında su damlamıyor ve zemin kuru,
• baca deliği kapatılmış ya da yeni baca bağlantısına hazır,
• eski cihaz götürülmüş ve nereye teslim edildiğini biliyorsunuz,
• alan temizlenmiş ve yeni cihazın montajına hazır.