Termostatik vana değişimi

Vana genellikle bir günde bozulmaz. Çoğu zaman şu belirtilerden birini gösterir:

• Başlık en düşüğe çevrili olduğu hâlde radyatör tam ısıtıyor
• Evdeki diğer radyatörler ısınırken bu radyatör soğuk kalıyor
• Başlığı çevirmek radyatörün sıcaklığını hiç değiştirmiyor
• Vananın çevresinde nem, damla, yeşil ya da pas rengi birikinti var
• Termostatik ayarı olmayan, eski tip elle açılıp kapanan bir vana takılı

Yazdan sonra radyatör neden hiç ısınmaz? Çoğu zaman sadece vanadaki, başlığın bastığı küçük pim takılı kalmıştır. Başlığı çıkardıktan sonra pime birkaç kez dikkatlice bastırıp bırakmak onu genellikle serbest bırakır. Pim hareket etmiyorsa ya da yanından su sızıyorsa vananın iç mekanizması yıpranmıştır. Sağlam başka bir başlık takınca sorun çözülüyorsa vana iyidir, yalnızca başlığı değiştirmek yeterlidir.

Tek bir radyatörde vana değişimi kısa bir iştir. Tesisatçı genellikle şu sırayla ilerler:

1. Radyatörün, boruların ve dişlerin durumuna bakar. Başlığın mı, vananın iç mekanizmasının mı yoksa vananın tamamının mı değişeceğine karar verir.
2. Radyatörün suyunu keser. Dönüş tarafında kapatılabilen bir ayar vanası varsa çoğu zaman giriş vanasıyla birlikte onu kapatmak yeterlidir. Yoksa tesisatın bir kısmı boşaltılır. Merkezi sistemli apartmanlarda bu, aynı kolondaki komşuların radyatörlerini de etkiler.
3. Eski vanayı radyatörün dişine ve boruya zarar vermeden söker. Eski tesisatta pas ve kiri temizler.
4. Yeni vanayı dişleri doğru şekilde sızdırmazlık malzemesiyle takar. Vana gövdesindeki ok suyun akış yönünü göstermelidir.
5. Vananın ön ayarı varsa onu ayarlar ve uyumlu başlığı takar.
6. Tesisatı doldurur, basınçlandırır, radyatörün havasını alır ve tüm bağlantıların su sızdırmadığını kontrol eder.
7. Başlık çevrildiğinde radyatörün buna tepki verdiğini kontrol eder.

Kombili bir dairede tesisatçı sistemi kombinin doldurma musluğuyla yeniden doldurur ve kombinin basınç göstergesine bakar. Merkezi sistemli binalarda ise iş çoğunlukla ısıtma sezonu dışında, yaz aylarında yapılır. O dönemde kolon boştur ya da kolayca kapatılabilir. Kışın aynı iş binanın bir bölümünü boşaltmak anlamına gelir. Bu da işi zorlaştırır, komşuları da ısıtmasız bırakır.

Vana görünüşüne göre değil, radyatörün nasıl bağlandığına göre seçilir.

• Köşe tip vana: Boru duvardan ya da yerden gelip radyatöre dönüyorsa uygundur
• Düz tip vana: Boru radyatörün yanına düz geliyorsa kullanılır
• Eksenel ya da üç yönlü vana: Başlığı yeterince yer olan, mobilyanın arkasında kalmayan bir yöne çevirmeye imkân verir
• Vana iç mekanizması: Alttan bağlantılı, vanası radyatörün içine gömülü panel radyatörlerde vananın tamamı değil, sadece bu iç parça değişir

Merkezi sistemli apartmanlarda ön ayar önemlidir. Bu, vananın üzerinde suyun en fazla ne kadar geçebileceğini sınırlayan küçük bir ayardır. Bina dengelendiyse her radyatörün kendi değeri vardır. Yeni vanaya farklı bir değer verilirse radyatör komşuların ısısını "çalabilir" ya da tam tersine zayıf ısıtır. Eski değeri apartman yönetiminden ya da sistemi dengeleyen ısıtma firmasından öğrenmek iyi olur. Kombili dairelerde de radyatörler arasında belirgin sıcaklık farkı varsa ön ayar işe yarar.

Başlıklar sıvılı ya da mumlu mekanik tipte veya elektronik olabilir. Elektronik ya da akıllı başlık bir zaman programına göre ısıtabilir, örneğin sabah ve akşam daha çok, gün içinde daha az. Yaygın vanaların çoğunda başlık bağlantısı M30 x 1,5 dişlidir, farklı vanalar için adaptörler satılır. Akıllı kontrol düşünüyorsanız uyumluluğu vanayı almadan önce kontrol edin. Böylece daha sonra sadece başlığı değiştirmeniz yeterli olur.

İşin zorluğu, dolayısıyla tesisatçının harcayacağı zaman, büyük ölçüde tesisatın durumuna bağlıdır:

• Kapatılabilen bir dönüş vanası, tek radyatörü boşaltma yapmadan devre dışı bırakmayı sağlar ve işi kolaylaştırır
• Vanaya rahat erişim ve paslanmamış, sağlam dişler de işi hızlandırır
• Kireçlenmiş ya da paslanmış eski bir vana, boruya zarar verme riski olmadan sökülemiyorsa iş zorlaşır
• Tesisatın bir kısmını ya da tamamını boşaltmak gerekiyorsa, özellikle merkezi sistemde, iş uzar
• Bağlantı aralığı ya da ölçüsü standart dışıysa borunun düzeltilmesi gerekir, bu da zaman alır
• Birden çok vana değişecekse bunu tüm sistemin hava alma ve genel kontrolüyle birleştirmek mantıklıdır

Vana gövdesinin değişimini tesisatçıya bırakın. Bu iş basınç altındaki bir sisteme müdahaledir ve bir hata hem sizin dairenizi hem alt kattaki komşuyu su basmasına neden olabilir. Başlığı ise kendiniz değiştirebilirsiniz, bu sırada su akmaz.

1. Eski başlığı en yüksek rakama çevirmek, böylece pime baskı yapmamasını sağlamak.
2. Somunu gevşetmek ya da klipsi açmak ve başlığı çıkarmak.
3. Vana piminin serbestçe hareket edip etmediğini ve çevresinden su sızıp sızmadığını kontrol etmek.
4. Yeni başlığın vanaya uyduğunu kontrol etmek, gerekirse adaptörü takmak.
5. Yeni başlığı tam açık konumda takmak ve somunu elle sıkmak.
6. İstenen kademeyi ayarlamak ve birkaç saat sonra radyatörün tepki verip vermediğine bakmak.

Pim hareket etmiyorsa ya da yanından su sızıyorsa bir tesisatçı çağırın.

• Vananın akış yönünün tersine takılması, radyatör bu durumda uğuldar ya da kötü ayar yapar
• Merkezi sistemli binada ön ayarın unutulması ya da yanlış yapılması
• Bağlantının fazla sıkılması ve radyatörün dişinin zarar görmesi
• Başlığın radyatörün hemen üstünde dikey takılması, böylece radyatörden yükselen sıcak havayı ölçmesi
• Başlığın tül, perde ya da mobilyayla kapanması ve yanlış sıcaklık ölçmesi
• Vanayı tam kapatamayan, uyumsuz bir başlık kullanılması

• Vana ve rakor bağlantıları birkaç saatlik ısıtmadan sonra da kuru
• Vanadaki ok suyun akış yönünü gösteriyor
• Başlık yüksek kademeye çevrilince radyatör ısınıyor, en düşükte yavaş yavaş soğuyor
• Başlık yatay duruyor, rahatça erişilebiliyor ve üstü kapalı değil
• Ön ayar, apartman yönetiminden ya da dengeleme yapan firmadan alınan değerle uyuşuyor
• Radyatörün havası alınmış, tesisat basıncı kombi üreticisinin belirttiği aralıkta
• Tesisatçı, ileride servis için vana ve başlığın tipini size bildirmiş