Sıcak su sirkülasyon pompası montajı

Normal bir tesisatta sıcak su, boylerden musluklara tek bir boruyla gider. Su kullanılmadığında borunun içinde soğur. Sirkülasyon sistemine ikinci bir boru, yani geri dönüş hattı eklenir. Bu hat suyu en uzaktaki musluktan boylere geri taşır. Geri dönüş hattına takılan pompa suyu yavaşça döndürür ve boru sıcak kalır.

Sistem en çok şu durumlarda işe yarar:

• banyolar veya mutfak sıcak su kaynağından uzaksa,
• ev birkaç katlıysa ya da birden fazla banyo varsa,
• sıcak su gelene kadar sık sık soğuk suyu boşa akıtıyorsanız,
• tesisat zaten yenileniyorsa ve geri dönüş hattını eklemek kolaysa.

Boruları kısa olan küçük bir dairede kazanç genelde azdır. Türkiye'de birçok dairede sıcak su kombiden anlık olarak gelir. Bu durumda klasik sirkülasyon çoğu zaman uygulanamaz. Konuyu aşağıdaki sorularda bulabilirsiniz. Merkezi sıcak su sistemi olan apartmanlarda tesisat ortak alana aittir. Kolon hatlarına dokunmadan önce apartman yönetimiyle konuşun.

Yeni binada sirkülasyon hattı diğer tesisatla birlikte planlanır. Sonradan eklenecekse tesisatçı önce geri dönüş hattının nereden geçebileceğine bakar. Genel akış şöyledir:

1. Mevcut tesisatı incelemek: boru güzergâhı, çaplar, boruların durumu ve boylerde sirkülasyon bağlantı ağzı olup olmadığı.
2. Geri dönüş hattının güzergâhını ve pompanın yerini belirlemek. Pompa genelde boylerin yanında, kazan dairesinde veya teknik alanda durur.
3. Suyu kesmek, ilgili tesisat bölümünü boşaltmak ve ısıtmayı kapatmak.
4. Geri dönüş borusunu çekmek ve en uç musluklara ya da sıcak su hattının sonuna bağlamak.
5. Pompayı iki tarafında kesme vanaları ve bir çek valf ile takmak. Uzun ve çok kollu tesisatlarda balans vanaları da eklemek.
6. Hem sıcak su hattını hem geri dönüş hattını yalıtmak.
7. Sistemi doldurmak, havasını almak ve basınç testiyle sızdırmazlığı kontrol etmek.
8. Pompanın elektrik bağlantısını yapmak ve kontrolünü ayarlamak.
9. Tüm banyolarda ve mutfakta gerçek kullanımda sistemin çalışmasını denemek.

Yalnızca pompanın yenisiyle değiştirilmesi genelde birkaç saat sürer. Tadilat sırasında geri dönüş hattı eklenecekse iş bir günü bulabilir, hatta daha uzun sürebilir. Süreyi asıl belirleyen, ne kadar kırım ve onarım gerektiğidir.

Çoğu kişinin bilmediği bir nokta var: kullanım sıcak suyu pompası, kalorifer pompasıyla aynı şey değildir. Sirkülasyon hattında oksijen içeren içme suyu dolaşır. Bu yüzden pompa gövdesinin içme suyuna uygun bir malzemeden yapılmış olması gerekir, genelde bronz veya paslanmaz çelik. Kalorifer tesisatı için üretilmiş dökme gövdeli bir pompa böyle bir hatta kısa sürede paslanır.

Güç konusunda bir müstakil ev için genelde küçük, tasarruflu bir pompa yeterlidir. Gereğinden güçlü bir pompa konforu artırmaz. Sadece daha fazla ses, daha çok ısı kaybı ve boruların daha hızlı aşınması anlamına gelir.

Pompayı kontrol etmenin birkaç yolu vardır:

• zaman kontrolü: pompa örneğin sabah ve akşam, yani evde en çok sıcak su kullanılan saatlerde çalışır,
• sıcaklık kontrolü: geri dönüş hattındaki su ayarlanan değerin altına soğuyunca pompa devreye girer,
• zaman ve sıcaklığın birlikte kullanılması, uygulamada çoğu ev için en mantıklı çözümdür,
• istek üzerine çalıştırma: bir düğmeyle ya da akıllı ev sistemiyle.

Kontrolle hiç uğraşmayıp pompayı sürekli çalıştırmak olmaz mı? Bu durumda hat sürekli ısı kaybeder ve boyler onu sürekli yeniden ısıtmak zorunda kalır. İyi bir kontrol konforu korur, gereksiz çalışmayı da büyük ölçüde azaltır.

Çek valfli kapalı bir sistemde boylere bir emniyet ventili gerekir. Çoğu zaman içme suyuna uygun bir genleşme tankı da takılır. Bu tank, su ısınırken oluşan genleşmeyi karşılar, böylece borular ve armatürler korunur.

İşin kapsamı ve zorluğu en çok şuna bağlıdır: geri dönüş hattı hazır tesisata mı ekleniyor, yoksa sıfırdan mı döşenecek?

• sirkülasyon bağlantı ağzı olan bir boyler, teknik alanda kolay ulaşılan borular ve asma tavanda ya da tesisat şaftında giden hatlar işi kolaylaştırır,
• duvar ve zemin içindeki borular işi zorlaştırır, çünkü kanal açmak, sonra da sıvayı veya fayansı onarmak gerekir, bu da fayansçı ya da boyacı işçiliği demektir,
• birçok kolu olan bir evde kolları balans vanalarıyla dengelemek gerekir, bu da ek iştir,
• eski galvaniz borularda kireç ve tortu çıkabilir, bu durumda tesisatın bir kısmını yenilemek gerekebilir.

Pompanın sabit elektrik tesisatına ya da kazanın kontrol ünitesine bağlanması yetkili bir elektrikçinin işidir. Montaj gazlı bir kazanı veya kombiyi etkiliyorsa, cihaza yalnızca yetkili servis teknisyeni müdahale etmelidir. Gaz kokusu alırsanız ortamı terk edin ve 187 Doğalgaz Acil'i arayın.

Uygulamada en çok şu hatalarla karşılaşılır:

• çek valf hiç takılmamış ya da ters takılmış, bu yüzden su hatta ters yönde akıp karışıyor,
• içme suyu pompası yerine kalorifer pompası kullanılmış,
• geri dönüş hattı yalıtılmamış, hat aslında duvarları ısıtıyor,
• kontrolsüz bir pompa günün her saati çalışıyor,
• pompa, bakım sırasında ulaşılamayacak bir yere takılmış,
• hattaki su sıcaklığı çok düşük tutulmuş, bu da lejyonella bakterisinin üreme riskini artırıyor.

Son madde önemlidir: sürekli dolaşan ılık su bakteriler için uygun bir ortamdır. Bu yüzden hattaki sıcak suyun genelde yaklaşık 55 °C ve üzerinde tutulması önerilir. Kaynak elveriyorsa suyun ara sıra daha yüksek sıcaklığa çıkarılması da tavsiye edilir. Kesin değerleri boyler üreticisinin önerilerine ve ilgili TS EN standartlarına göre ayarlatın.

Teslim alırken şunlara bakın:

• en uzaktaki bataryada sıcak su neredeyse hemen geliyor mu,
• pompa sessiz çalışıyor mu, uğultu veya titreşim var mı,
• bağlantılar kuru mu ve basınç testi yapıldı mı,
• pompanın iki tarafında kesme vanası ve bir çek valf var mı,
• hem sıcak su hem geri dönüş hattı yalıtıldı mı,
• kontrol sizin günlük düzeninize göre ayarlandı mı ve ayarı kendiniz değiştirebiliyor musunuz,
• hattaki su sıcaklığı gereksiz derecede düşük değil mi,
• pompanın kullanım kılavuzunu, garanti belgesini ve bağlantı şemasını aldınız mı.