Isıtma Tesisatı İşleri: 2026 m² ve adet başına montaj fiyatı, uygulama ve maliyetler

Evinin ısıtmasından memnun olmayanların sorunu çoğu zaman kötü bir kombi ya da ucuz petekler değildir. Asıl eksik olan hesaptır. Bir peteğin ya da yerden ısıtmanın gücü, o odanın ne kadar ısı kaybettiğine göre belirlenmelidir. Bu da odanın alanına ve yüksekliğine, pencerelerin kalitesine, dış duvarların kalınlığına, mantolama olup olmadığına ve odanın ısıtılan bir mekâna komşu olup olmadığına bağlıdır.

Köşe oda, kuzey cepheye bakan oda ya da altında ısıtılmayan bir bodrum veya pilotiye bulunan oda, aynı büyüklükteki iç odadan daha fazla güç ister. Petekleri sadece metrekareye bakarak seçerseniz, uygulamada sık görülen durum şudur: bir oda hep serin kalır, diğerleri gereğinden fazla ısınır. Kombi de boşuna uzun çalışır ve faturalar yükselir.

Tersi de bir hatadır: gereğinden güçlü bir cihaz. Böyle bir kombi sürekli açılıp kapanır, verimli çalıştığı düzene bir türlü giremez ve daha çabuk yıpranır. Bu yüzden yeni bir ısıtma sistemi kurarken ya da cihazı değiştirirken ısı kaybı hesabı içeren bir proje hazırlatmak mantıklıdır. Evinize şu sıralar mantolama yaptırıyorsanız, hesap mantolamadan sonraki duruma göre yapılmalı, öncekine göre değil.

Petek çabuk ısınır ve ayarı değiştirdiğinizde hızlı tepki verir. Zemini yükseltemediğiniz eski evlere ve dairelere, ayrıca yazlık gibi ara sıra ısıttığınız yerlere uygundur. Montajı daha basittir, arızada bir şey kırıp dökmek gerekmez. Dezavantajı, ısının odaya o kadar eşit dağılmaması ve mobilyayı nereye koyacağınızı kısıtlamasıdır.

Yerden ısıtma zeminin tamamıyla ısıtır. Isı eşit dağılır, sıcak ve soğuk köşeler oluşmaz, hava sıcaklığı biraz daha düşük olsa bile kendinizi aynı rahat hissedersiniz. Ancak yavaş tepki verir, çünkü önce bütün şap tabakasının ısınması gerekir. Bu yüzden sürekli ısıtma için uygundur, bir odayı birkaç saatliğine hızla ısıtmak için değil.

Suyun sıcaklığı neden önemli?

Yerden ısıtma, klasik peteklere göre daha ılık suyla yetinir. Bu, modern cihazlara büyük bir avantaj sağlar. Yoğuşmalı kombi, kendisine geri dönen su yeterince soğuduğunda ve baca gazındaki nem içinde yoğuştuğunda verimli çalışır. Isı pompası ise ne kadar ılık su üretmesi yeterliyse o kadar tasarruf eder. Eski bir eve ısı pompası takıp eski küçük petekleri bırakırsanız, pompa sıcak su üretmek zorunda kalır ve tasarruftan geriye çok daha az şey kalır. Bu durumda daha büyük, düşük sıcaklığa uygun petekler ya da yerden ısıtma işe yarar.

Sulu yerden ısıtmada taşıyıcı zeminin üzerine ısı yalıtımı serilir, odanın çevresine kenar bandı (dilatasyon bandı) konur, ardından borular için tırnaklı sistem levhası ya da folyo yerleştirilir ve borular bunun üzerine döşenir. Hepsinin üzeri şapla kapatılır. Şap ısıyı yayar ve odaya aktarır.

• Boruların üstündeki şap kalınlığı: boruların üzerinde, sistem üreticisinin ve şap türünün belirlediği asgari bir şap katmanı olmalıdır. Çimento esaslı şapta uygulamada genellikle 4,5 cm civarı belirtilir, anhidrit şap daha ince olabilir. Çok ince şap çatlar, çok kalın şap ise daha da yavaş tepki verir.
• Dilatasyonlar: şap ısındıkça genleşir. Bu yüzden kenar bandı onu duvarlardan ayırır, büyük ya da girintili çıkıntılı alanlar dilatasyon derzleriyle bölünür. Borunun derzden geçtiği yerde boru koruyucu bir kılıfa alınır.
• Devreler: her odanın kendi devresi olur. Uzun alanlar, uzunlukları birbirine yakın birkaç devreye ayrılır. Dış duvarların yanında ve pencerelerin altında borular daha sık döşenir.
• Kollektör: debimetreli kollektör, her devredeki su akışını ayrı ayrı ayarlamanızı sağlar. Sıcaklığı oda oda kontrol etmek istiyorsanız, kollektöre termoelektrik motorlar takılır.

Zemin fazla sıcak olmamalıdır. TS EN 1264 standardına göre oturma alanlarında yüzey sıcaklığının yaklaşık 29 °C'yi geçmemesi önerilir, banyoda ve duvar kenarındaki şeritlerde biraz daha sıcak olabilir. Sıcak zemin ayakları rahatsız eder ve havayı kurutur. Buradan önemli bir sonuç çıkar: mantolaması olmayan eski bir binada yerden ısıtmanın gücü sınırlıdır ve tek başına yetmeyebilir.

Şabın ısıtmaya alınması ve zemin kaplaması seçimi

Şabı, ısıtmayı hemen sonuna kadar açarak kurutmaya çalışmayın. Şabın önce kendi kendine olgunlaşması gerekir. Çimento esaslı şapta bu genellikle üç hafta civarı sürer, anhidrit şapta daha kısadır. Ardından üreticinin protokolüne göre kademeli ısıtmaya geçilir: su sıcaklığı adım adım artırılır, bir süre o seviyede tutulur, sonra yine kademeli olarak düşürülür. Kaplamaya başlamadan önce şapta ne kadar nem kaldığı ölçülür.

Seramik ve doğal taş ısıyı iyi iletir; fayansçınızla bu konuyu baştan konuşmanız işinizi kolaylaştırır. Vinil ve ahşap da kullanılabilir, ancak üreticinin bunları yerden ısıtmaya uygun olarak onaylamış olması ve tam yüzey yapıştırılmaları ya da ısıya mümkün olduğunca az direnç gösterecek şekilde döşenmeleri gerekir. Kalın bir halı veya kalın bir şiltenin üzerindeki yüzer parke, ısıtmanın gücünü hissedilir şekilde düşürebilir.

En yaygın tip panel radyatörlerdir. Ne kadar ısı verdikleri yüksekliklerine, uzunluklarına, panel ve kanat sayılarına bağlıdır. Bir noktaya dikkat edin: katalogdaki güç belirli bir su sıcaklığı için geçerlidir. Su daha ılıksa, örneğin ısı pompasıyla çalışıyorsanız, aynı petek çok daha az ısı verir ve daha büyüğünü seçmeniz gerekir.

Petek neden neredeyse her zaman pencerenin altına asılır? Ondan yükselen sıcak hava, camdan inen soğuk hava akımını keser ve pencereler daha az terler. Bugünün yalıtımlı pencerelerinde bu o kadar önemli değil, ama pencere altı hâlâ en mantıklı yerdir. Peteğin hem denizlikle hem de yerle arasında boşluk bırakın ki hava dolaşabilsin. Peteğin önünü perdeyle ya da mobilyayla kapatmayın.

Termostatik vana, ayarladığınız oda sıcaklığını korur. Odaya güneş vurduğunda veya yemek pişirdiğinizde gücü kendiliğinden azaltır. Ancak termostatik başlığın odanın havasıyla temas etmesi gerekir. Denizliğin altında, kalın bir perdenin arkasında kalırsa yanlış ölçer. Petekleri değiştirirken vanaları da yenilemek ve tüm sistemi hidrolik olarak dengeletmek mantıklıdır. Bu, suyun ihtiyaca göre bütün peteklere dağılacak şekilde ayarlanması anlamına gelir.

Apartman dairesinde petekler

Türkiye'de birçok dairede kendi kombisi bulunur; bu durumda petekler dairenin kendi sistemine aittir. Merkezi sistemle ısıtılan binalarda ise petekler bütün binanın ısıtmasının bir parçasıdır ve çoğunun üzerinde ısı pay ölçer takılıdır. Böyle bir binada peteği değiştirmeden ya da yerini değiştirmeden önce apartman yönetimiyle konuşun. Kolonun boşaltılması, montajdan sonra yeniden doldurulması ve havasının alınması genellikle yönetimin tesisatçısı aracılığıyla yapılır. Pay ölçerin yeni peteğe taşınmasını, ölçüm hizmetini veren firma yapmalıdır. Yeni peteğin gücü eskisine yakın olmalı, aksi hâlde bütün binanın ısıtma dengesi bozulur ve diğer kat maliklerini de etkiler.

Yoğuşmalı doğalgaz kombi, doğalgaz bağlantısı olan evlerde hâlâ en yaygın tercihtir. Satın alması pahalı değildir, küçüktür ve güvenilirdir. Baca gazı için bir çıkış gerekir; eski bir kombiyi yoğuşmalı modelle değiştirirken baca bağlantısının çoğu zaman yenilenmesi gerekir. Ayrıca yoğuşma suyunun pis su hattına bağlanması şarttır.

Elektrikli kombi kolay monte edilir. Baca ya da doğalgaz bağlantısı istemez, doğalgaz tesisatına ait periyodik kontroller de ortadan kalkar. Ancak her kilovatsaat elektriği yaklaşık aynı miktarda ısıya çevirir, bu yüzden olağan elektrik fiyatlarıyla işletmesi daha pahalıdır. Montajdan önce elektrikçinize ana sigortayı ve abonelik sözleşmenizdeki sözleşme gücünü kontrol ettirin.

Isı pompası ısıyı havadan, topraktan ya da sudan alır ve koşullara göre bir kilovatsaat elektrikle birkaç kilovatsaat ısı üretir. Mantolamalı, düşük sıcaklıkla ısıtılan bir evde iyi sonuç verir. Yatırım maliyeti kombiye göre belirgin şekilde yüksektir. Havadan suya ısı pompasında dış ünitenin nereye konacağını, sesinin komşuları nasıl etkileyeceğini ve kışın yoğuşma suyunun nereye akacağını baştan düşünün. Enerji verimliliği için zaman zaman destek ve teşvik programları açılabiliyor. Koşullar değiştiği için güncel durumu cihazı sipariş etmeden önce araştırın.

Doğalgaz kombisini gaz hattına yalnızca bu işte yetkili ve sertifikalı bir tesisatçı bağlamalıdır. Bu, bir formalite değil, doğrudan güvenlik meselesidir. Çalıştırmadan önce gaz hattının sızdırmazlığı ve baca gazı çıkışı kontrol edilir. İlk çalıştırmayı ve ayarı üreticinin servis teknisyeni ya da yetkili servis yapar. Bunu başka biri yaparsa garantiyi kaybedebilirsiniz. Bir gün gaz kokusu alırsanız hiçbir elektrik düğmesine dokunmayın, hiçbir şeyi açıp kapatmayın, pencereleri açın, evden çıkın ve dışarıdan 187 doğalgaz acil hattını ya da 112'yi arayın.

Kombi, servis teknisyeninin rahatça ulaşabileceği bir yere konmalıdır. Yanma havasını dışarıdan almayan bir cihazsa, bulunduğu mekânın yeterli hava girişi olmalıdır. Kombiyi banyo gibi nemli ya da havasız küçük bir dolabın içine sıkıştırmak sık görülen ama sorun çıkaran bir uygulamadır.

Yeni kombinin hidrolik tesisatı da doğru kurulmalıdır: sirkülasyon pompası, genleşme tankı, emniyet ventili ve birden fazla devre varsa denge kabı. Petekleri yerden ısıtmayla birlikte kullanıyorsanız, zemine fazla sıcak su gitmemesi için bir karışım vanası gerekir.

Eski tesisatlarda yıllar içinde çamur ve pas birikir. Bunlar petekleri, vanaları ve kombinin eşanjörünü tıkar. Temizlenmemiş bir sisteme bağlanan yeni bir kombinin eşanjörü birkaç yıl içinde zarar görebilir. Bu yüzden yeni cihaz bağlanmadan önce bütün sistem yıkanır ve dönüş hattına, yani suyun kombiye geri döndüğü boruya, manyetik bir filtre takılır. Filtre metal kirleri kombiye ulaşmadan yakalar.

Kombi ve ısı pompası üreticilerinin tesisat suyunun kalitesiyle ilgili istekleri vardır. Yıkamadan sonra sistem şartlandırılmış suyla doldurulur ve gerekirse korozyon önleyici bir inhibitör eklenir. Eski çelik borularda ayrıca bunları bırakmanın mantıklı olup olmadığı ya da plastik veya çok katmanlı borularla değiştirmenin daha doğru olup olmadığı değerlendirilir.

Peteğiniz altta ısınıyor ama üstü soğuk mu, ya da içinden fokurdama sesi mi geliyor? İçinde hava vardır. Kendi kombisi olan bir dairede ya da müstakil evde havayı almayı ve basıncı kontrol etmeyi kendiniz de yapabilirsiniz. Merkezi sistemli bir binada sorun kolonla ilgiliyse apartman yönetimine haber verin.

1. Kombiyi veya sirkülasyon pompasını kapatmak ve havanın peteklerin üst kısmına toplanması için sistemi birkaç dakika dinlendirmek.
2. Peteğin hava alma vanasının altına bir bez ve küçük bir kap koymak.
3. Hava alma anahtarıyla vanayı saat yönünün tersine yavaşça çevirmek ve havanın tıslayarak çıkmasını beklemek.
4. Vanadan kabarcıksız su gelmeye başladığında vanayı kapatmak.
5. Kombiye en yakın petekten en uzaktakine doğru ilerlemek, üst kattaki petekleri en sona bırakmak.
6. Kombinin manometresinden basıncı kontrol etmek. Basınç kullanım kılavuzundaki değerin, genellikle 1 ile 1,5 bar arasının, altına düştüyse doldurma musluğuyla suyu yavaşça ve sistem soğukken tamamlamak.
7. Kombiyi açmak ve ısındıktan sonra peteklerin her yerinin ısınıp ısınmadığını kontrol etmek.
8. Basıncı sık sık tamamlamak gerekiyorsa bir tesisatçı çağırmak, çünkü sistemde bir yerde kaçak vardır ya da genleşme tankı arızalıdır.

Firma size yeni ya da yenilenmiş bir ısıtma sistemi teslim ederken her şeyin çalıştığını ve gerekli belgelerin elinizde olduğunu kontrol edin:

• Basınç testi tutanağını, yerden ısıtmada ayrıca şabın ısıtmaya alınma protokolünü aldınız
• Doğalgaz kombide gaz hattının sızdırmazlık kontrolü ve baca gazı çıkışının kontrolü yapıldı
• Kombiyi yetkili servis devreye aldı ve garanti belgesi doldurularak size verildi
• Bütün petekler her yerinden ısınıyor ve sistemde fokurdama yok
• Yerden ısıtma kollektöründeki devreler odalara göre etiketlendi ve debiler ayarlandı
• Termostatik başlıklar ve oda termostatı ayarı değiştirdiğinizde tepki veriyor
• Tesisat planınız ya da boruların şap dökülmeden önceki fotoğrafları elinizde, böylece ileride zemini körlemesine delmezsiniz

İlk ısıtma sezonu boyunca sistemdeki basıncı ve odaların sıcaklığını takip edin. İlk soğuklardan sonra debilerde ve ayarlarda küçük düzeltmeler gerekmesi olağandır. İşini düzgün yapan bir firma bunu baştan hesaba katar.