Radyatör sökme ve takma (komple)

Boyacı radyatörün arkasından sadece rulo geçirecekse çoğu zaman radyatörü hafifçe öne yatırmak ya da üstünü örtmek yeterlidir. Komple sökme, arkadaki duvarda daha büyük bir iş yapılacaksa anlam kazanır: yeni alçı sıva, saten alçı, fayans, duvar kâğıdı ya da içeriden yalıtım gibi. Zemin yenilenirken de radyatörü indirmek işe yarar, özellikle zemin yüksekliği değişecekse ve borular sonradan ayarlanacaksa.

Radyatörü yenisiyle değiştirmenin ilk adımı da sökmektir. Ancak bu iş kalemi aynı radyatörün aynı yere geri takıldığını varsayar. Radyatörün tipi, ölçüsü ya da bağlantı şekli değişecekse iş daha kapsamlı hale gelir.

Yöntem, radyatörün hem gidiş hem dönüş tarafında kapatılabilir vana olup olmadığına göre değişir. Vanalar varsa ve iyi kapatıyorsa bütün tesisatı boşaltmaya gerek kalmaz. Vana yoksa ya da vanalar sıkışmışsa tesisatın en azından bir kısmındaki suyu boşaltmak gerekir.

1. kombiyi ya da ısıtmayı kapatmak ve radyatörün soğumasını beklemek,
2. gidiş tarafındaki termostatik vanayı ve dönüş tarafındaki ayar rekorunu kapatmak, rekorun ilk ayarını not etmek,
3. bağlantıların altına bir kap koymak ve bez sermek,
4. iki bağlantıdaki somunları gevşetmek ve radyatördeki suyu boşaltmak,
5. radyatörü askılardan kaldırmak ve güvenli bir yere taşımak, büyük radyatörleri iki kişi taşımak,
6. açıkta kalan vanalara tapa ya da kör somun takmak,
7. işler bitince askıları, contaları ve dişleri kontrol etmek, yıpranmış contaları değiştirmek,
8. radyatörü geri asmak, terazisine almak ve bağlantıları yapmak,
9. vanaları yavaşça açmak, radyatörü suyla doldurmak ve sızdırma olup olmadığına bakmak,
10. radyatörün havasını almak, tesisat basıncını kontrol etmek ve vanaları ilk ayarına getirmek.

Dönüş rekorunun ayarı neden bu kadar önemli? Tesisat kurulurken bu ayarla her radyatörden ne kadar su geçeceği belirlenir. Biri rekoru gelişigüzel kapatıp sonra sonuna kadar açarsa o radyatör diğer odaların ısısını çalabilir.

Kendi kombiniz olan bir evde her şey sizin elinizdedir: ısıtmayı kapatır, suyu boşaltır ve tekrar doldurursunuz. Radyatör doldurulup havası alındıktan sonra basınç genelde düşer. Bu yüzden kombinin basıncını, kombi üreticisinin belirttiği değere kadar tamamlamak gerekir. Kombinin kendisine, özellikle gazlı cihazlarda, yetkili servis bakmalıdır. Kombinin yakınında gaz kokusu alırsanız hemen ortamı terk edin ve 187 doğalgaz acil hattını ya da 112'yi arayın.

Merkezi ısıtmalı bir apartmanda radyatör ortak tesisatın parçasıdır. Bu yüzden sökmeden önce apartman yönetimiyle konuşun. Radyatörde çalışan vanalar yoksa kolonun boşaltılması gerekir. Bu iş genelde yönetimin anlaştığı firma tarafından ve çoğu zaman ısıtma sezonu dışında yapılır. Merkezi sistemlerde radyatörlerde çoğunlukla ısı pay ölçer bulunur. Pay ölçer öylece sökülüp yeniden yapıştırılmamalıdır, yoksa ısınma giderleri paylaştırılırken sorun çıkabilir. Pay ölçerin sökülmesini ve yeni mühürle geri takılmasını yönetimle ya da okumaları yapan firmayla ayarlayın.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla maliyetini en çok tesisatçının yerinde karşılaştığı durum belirler. İşi kolaylaştıranlar:

• vanası ve dönüş rekoru düzgün çalışan bir panel radyatör,
• fazla güç uygulamadan gevşetilebilen yeni bağlantılar,
• radyatöre rahat erişim ve sağlam duvara oturmuş askılar.

İşi zorlaştıranlar:

• çok ağır olan ve bağlantıları genelde kireçlenmiş döküm dilimli radyatör,
• sıkışmış ya da sızdıran, değiştirilmesi gereken vanalar,
• vana olmaması nedeniyle tesisatın ya da kolonun boşaltılması,
• duvar ya da zemin kalınlığının değişmesi, bunun ardından boruların uzatılması veya askıların kaydırılması,
• dökülen sıvada ya da eski duvarda gevşemiş dübeller,
• vanaları tıkayan, çok kirli tesisat suyu.

Uygulamada sık görülen bir durum şudur: yıllardır hiç kapatılmamış eski bir vana ilk kez kapatılır ve artık tam sızdırmaz olmaz. Bunu önceden hesaba katmak ve radyatör inmişken vanayı hemen değiştirmek iyi olur.

• radyatörün terazide olmaması: havası zor alınır ve hava bir köşede kalır, bağlantıları sıkmadan önce su terazisiyle kontrol etmek yeterlidir,
• eski contaların yeniden kullanılması: bağlantı birkaç gün tutup sonra terlemeye başlayabilir, yeni conta takmak daha güvenlidir,
• gidiş ve dönüşün karıştırılması: vana uğuldar ya da iyi ayar yapmaz, akış yönü vananın üzerinde genelde okla gösterilir,
• havanın alınmasının unutulması: radyatör sadece alttan ısınır ya da hiç ısınmaz, doldurduktan sonra her zaman havası alınmalıdır,
• dönüş rekorunun yanlış ayarlanması: bir oda aşırı ısınırken başka bir oda soğuk kalır,
• radyatörün duvara çok yakın asılması: hava iyi dolaşmaz ve arkada toz birikir, duvardan genelde birkaç santim, yerden yaklaşık bir el genişliği mesafe bırakılır.

Radyatör neden neredeyse hep pencerenin altındadır? Sıcak hava yükselir ve pencereden aşağı inen soğuk havayı keser. Bu yüzden değiştirmek için bir neden yoksa radyatörü tam eski yerine geri takmak en doğrusudur.

İşi teslim alırken ısıtmanın çalıştığı ve radyatörün ısındığı birkaç dakikayı kontrole ayırın:

• radyatör askılara sağlam oturuyor ve oynamıyor,
• terazide ve önceki konumunda duruyor,
• bağlantılar ısındıktan sonra da kuru, üzerinden bir kâğıt mendil geçirerek bakabilirsiniz,
• radyatör sadece alttan değil, tüm yüzeyde eşit ısınıyor,
• termostatik başlık dönüyor ve tepki veriyor,
• dönüş rekoru ilk ayarına getirilmiş,
• kombi basıncı üreticinin belirttiği aralıkta,
• merkezi sistemde ısı pay ölçer yerine takılmış ve doğru mühürlenmiş,
• çevre kuru, duvar ve zemin zarar görmemiş.

Birkaç günlük kullanımdan sonra bağlantıların altına bir kez daha bakın. Küçük sızıntılar çoğu zaman ilk birkaç ısınma ve soğuma döngüsünden sonra ortaya çıkar.