Sirkülasyon pompası montajı

Yeni montajı tesisatçı; ev yapılırken, ısıtma sistemi yenilenirken ya da ısı kaynağı değişirken yapar. Örneğin doğalgaz kazanına serpantinli bir şömine veya ısı pompası eklendiğinde ayrı bir pompa gerekebilir. Eski bir pompayı şu durumlarda değiştirmeyi düşünün:

• pompa duyulur şekilde uğulduyor, vızıldıyor ya da titriyorsa,
• kazan çalıştığı hâlde bazı radyatörler soğuk kalıyorsa,
• pompa kendiliğinden duruyor veya yazdan sonra çalışmaya başlamıyorsa,
• elle hız ayarlanan, sürekli tam güçte çalışan eski bir modelse.

Hâlâ çalışan bir pompayı neden değiştiresiniz? Eski tipler bütün sezon aynı güçte döner, ev o kadar ısıya ihtiyaç duymasa bile. Elektronik kontrollü yeni pompalar gücünü kendisi ayarlar, daha sessiz çalışır ve belirgin şekilde daha az elektrik harcar. Avrupa'da birkaç yıldır bağımsız sirkülasyon pompalarının verimli tipte üretilmesi zorunlu olduğu için piyasadaki yeni pompaların çoğu bu türdendir.

Türkiye'deki dairelerin çoğunda kombi vardır ve pompası kombinin içindedir. Bu durumda pompayı, o marka cihaz için yetkili servis teknisyeni değiştirir. Merkezi kaloriferli apartmanlarda ise pompalar ortak tesisatın parçasıdır. Bunların bakımı ve değişimi tek bir dairenin değil, apartman yönetiminin işidir.

Yanlış seçilmiş bir pompayı en özenli montaj bile kurtarmaz. Tesisatçı seçim yaparken birkaç noktaya bakar.

Isıtma mı, sıcak su mu

Isıtma devresindeki pompa, içindeki suyun değişmediği kapalı bir sistemde çalışır. Sıcak su sirkülasyon pompası ise kullanma suyunu, yani sürekli yeni oksijen taşıyan suyu dolaştırır. Bu yüzden gövdesi bronz veya paslanmaz çelik olmalıdır. Kalorifer için yapılmış döküm gövdeli bir pompa sıcak su hattında kısa sürede paslanır. Sirkülasyon pompasına bir zaman saati veya termostat eklemek de mantıklıdır, böylece pompa bütün gece boşuna çalışmaz.

Güç ve basma yüksekliği

Pompa bütün sistemin direncini yenmek zorundadır: boru uzunluğu, radyatör sayısı, vanalar ve dirsekler bu dirence eklenir. Gereğinden güçlü bir pompa vanalarda hışırtı yapar ve fazla elektrik harcar. Zayıf bir pompa ise suyu en uzaktaki odalara itemez. Yani daha güçlü pompa otomatik olarak daha iyi ısınma anlamına gelmez.

Çalışma modu ve uyum

Modern pompaların genellikle birkaç modu vardır. Oransal basınç modu, termostatik vanalı radyatörlere genelde uygundur. Sabit basınç modu yerden ısıtmada sıkça tercih edilir. Otomatik modda ise pompa uygun ayarı kendisi bulur. Değişimde yeni pompanın boyunun ve dişlerinin mevcut vanaların arasına oturması gerekir. Kazan pompayı bir sinyalle yönetiyorsa, yeni pompanın da bu sinyali alabilmesi şarttır.

İşin akışı, yeni bir sistem mi kurulduğuna yoksa çalışan bir tesisatta değişim mi yapıldığına göre değişir. Sıradan bir değişim kabaca şöyle ilerler:

1. Tesisatçı boruları, kesme vanalarını, genleşme tankını ve sistem basıncını kontrol eder.
2. Pompanın elektriğini keser, pompanın önündeki ve arkasındaki vanaları kapatır. Vana yoksa veya sızdırıyorsa devrenin bir kısmını ya da tamamını boşaltır. Küçük bir müdahalede bazen boru dondurma yöntemi kullanılır, böylece bütün tesisatı boşaltmak gerekmez.
3. Eski pompayı söker ve oturma yüzeylerini temizler.
4. Yeni pompayı yeni contalarla takar. Gövdedeki ok suyun akış yönünü göstermeli, motor mili yatay durmalı ve klemens kutusu aşağı bakmamalıdır, yoksa içine su damlayabilir.
5. Elektrik bağlantısını yetkin bir elektrikçi yapar. Kazana bağlı pompada bağlantı, kazan üreticisinin talimatına göre yapılır.
6. Vanaları açar, sistemi belirtilen basınca kadar doldurur, radyatörlerin ve pompanın havasını alır. Yeni pompaların çoğunda hava alma için ayrı bir program vardır.
7. Pompanın modunu ısıtma tipine göre ayarlar ve bütün radyatörlerin ısınıp ısınmadığını kontrol eder.

Pompanın gidiş hattına mı dönüş hattına mı konacağı, sistemin bağlantı şemasına ve kazan üreticisinin önerisine bağlıdır. Her yerde geçerli tek bir kural yoktur.

En hızlısı birebir değişimdir: yeni pompa aynı boydadır, vanalar sızdırmaz ve pompaya kolay ulaşılır. İş şu durumlarda uzar:

• pompanın önünde ve arkasında kesme vanası yoksa ve bütün tesisatın boşaltılması gerekiyorsa,
• yeni pompanın boyu farklıysa ve borunun uyarlanması gerekiyorsa,
• eski rakorlar yapışmışsa ve sökerken çatlıyorsa,
• sistem çamurla dolmuşsa, montajdan önce yıkanması ve filtre eklenmesi gerekiyorsa,
• elektrik tesisatında ya da kazan kontrolüyle bağlantıda değişiklik gerekiyorsa,
• radyatör ve yerden ısıtmanın birlikte olduğu sistemde birkaç pompanın birbirine uyarlanması gerekiyorsa.

Uygulamada sık görülen bir durum şudur: eski bir sisteme takılan yeni pompa bir süre sonra uğuldamaya başlar ya da sıkışır. Sebep çoğu zaman pompanın kendisi değil, yıkanmamış borulardaki çamurdur.

• pompanın akış yönünün tersine takılması,
• motor milinin dikey durması veya klemens kutusunun aşağı bakması,
• eski contaların yeniden kullanılması ve bağlantıların birkaç gün sonra damlatması,
• havası alınmamış sistem: pompa hışırdar, radyatörlerin üst kısmı soğuk kalır,
• pompanın "garanti olsun" diye en yüksek güçte bırakılması,
• kullanma sıcak suyu hattına döküm gövdeli pompa takılması,
• çamurlu bir sisteme yıkama ve filtre olmadan yeni pompa takılması.

Teslim alırken pompanın nasıl çalıştığını ve nasıl ayarlandığını size göstermelerini isteyin. Şu noktaları tek tek gözden geçirin:

• pompa gövdesindeki ok akış yönüyle uyuşuyor,
• bağlantılar birkaç saatlik çalışmadan sonra da kuru,
• pompa vızıltı ve titreşim olmadan sessiz çalışıyor,
• manometredeki basınç tesisatçının söylediği değerde,
• bütün radyatörler veya yerden ısıtma devreleri ısınıyor,
• pompanın önünde ve arkasında çalışan kesme vanaları var,
• hangi modun ayarlandığını ve neden seçildiğini biliyorsunuz,
• pompanın kullanım kılavuzunu ve garanti belgesini aldınız.