Kalorifer borularının zemine gömülmesi

İyi bir sonuç planlamayla başlar. Usta önce zeminin hangi katmanlardan oluştuğunu öğrenir. Sıradan bir dairede taşıyıcı betonarme döşemenin üstünde bazen bir ses yalıtım katmanı, onun üstünde şap ve en üstte seramik ya da başka bir zemin kaplaması bulunur. Kanal şapın içinde açılmalı, taşıyıcı döşemeye inmemelidir.

1. Güzergâhı projeye ya da üzerinde anlaşılan krokiye göre doğrudan zemine çizmek. Güzergâh olabildiğince kısa olmalı ve az dönüş içermelidir.
2. Güzergâhta elektrik kablosu, su borusu ya da eski bir yerden ısıtma sistemi olup olmadığını dedektörle kontrol etmek.
3. Güzergâhın üstündeki şeritte zemin kaplamasını kaldırmak, örneğin seramikleri sökmek.
4. Kanal açma makinesiyle ya da elmas diskli avuç taşlamayla iki paralel çizgi kesmek ve aradaki malzemeyi kırarak çıkarmak.
5. Kanalı toz ve kırıntılardan temizlemek.
6. Boruyu yalıtım kılıfıyla birlikte yerleştirmek ve dolgu sırasında oynamaması için sabitlemek.
7. Basınç testi yapmak, güzergâhı ölçmek ve fotoğraflamak.
8. Kanalı tamir harcıyla doldurmak ve harç kuruduktan sonra zemin kaplamasını yenilemek.

Basınç testi neden kanal kapanmadan önce yapılır? Çünkü harç döküldükten sonra bir kaçağı bulmak zordur ve tamir, zemini yeniden kırmak anlamına gelir. Duvarlara olan mesafeleri ölçülmüş fotoğraflar da birkaç yıl sonra biri zemine delik açarken ya da seramiği değiştirirken çok işe yarar.

Zemine en çok plastik boru döşenir. Tipik örnekler çok katmanlı boru (ortasında alüminyum katmanı olan plastik boru), PEX ve PB borulardır. Boru tek parça halinde, mümkünse kollektörden ya da kolon hattından peteğe kadar ek yeri olmadan çekilir. Bakır boru da kullanılır, ancak zeminde harçla doğrudan temas etmemesi için yalıtım kılıfı ya da koruyucu bir kaplamayla korunmalıdır.

Boru yalıtımı yalnızca ısı kaybı için değildir. Boru ısındıkça genleşir ve yumuşak kılıf ona hareket payı bırakır. Kılıf olmazsa kanalın üstündeki harç çatlayabilir ve boru ses yapabilir.

Zemini kırmak tek yol değildir. Zemin baştan yenileniyorsa boru çoğu zaman yeni şapın altındaki yalıtım katmanına döşenir ve hiç kırma gerekmez. Bazen boruyu duvarın içinden, alçıpan bir giydirme duvarın arkasından ya da özel bir süpürgelik kanalının içinden geçirmek yeterlidir. Karar vermeden önce bu seçenekleri karşılaştırmakta fayda var.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla sayfadaki fiyatı en çok şu etkenler belirler:

• zemin malzemesi: donatılı sert beton yavaş kesilir ve güçlü alet ister, eski ya da daha yumuşak bir şap daha kolay açılır,
• şap kalınlığı: şap inceyse kanal sığmaz ve başka bir güzergâh aramak gerekir,
• zemin kaplaması: seramiği söküp yeniden döşemek, inşaat halindeki bir dairede çıplak şapı açmaktan daha çok emek ister,
• güzergâhın uzunluğu ve şekli: her dönüş, eşik ya da duvar altından geçiş işi yavaşlatır,
• erişim ve eşyalar: içinde yaşanan, eşyalı bir oda örtme, mobilya taşıma ve daha kapsamlı temizlik demektir,
• moloz taşıma: asansörsüz bir binada moloz merdivenden indirilir.

Apartman dairelerinde ince bir şap katmanının hemen altında çoğu zaman betonarme döşeme plağı bulunur. Bu plağa kanal açılmamalıdır. Donatıya zarar vermek, binadaki tüm kat maliklerinin ortak taşıyıcı sistemini zayıflatır. Şap kanal için yeterli değilse başka bir döşeme yolu seçilmeli ya da bir inşaat mühendisine danışılmalıdır.

Türkiye'de birçok dairede ısıtma bireysel kombiyle yapılır. Bu durumda tesisatçı kombiyi kapatıp yalnızca kendi dairenizin tesisatını boşaltabilir. Kombinin gaz tarafına dokunulmaz, gaz bağlantısıyla ilgili her iş yalnızca yetkili bir gaz tesisatçısının işidir. Gaz kokusu alırsanız elektrik düğmelerine dokunmayın, ortamı terk edin ve 187'yi arayın. Binada merkezi kalorifer sistemi varsa tesisat bütün binanın ortak sistemidir. Suyun boşaltılması ve kolon hattına bağlantı ancak kazan dairesini işleten kişiyle birlikte planlanabilir, bu yüzden apartman yönetimiyle zamanlamayı önceden konuşmak işi kolaylaştırır. Bağlantıyı ve basınç testini, yaptığı işin sorumluluğunu taşıyan bir tesisatçı yapmalıdır.

• fazla sığ açılan kanal, borunun üstünde ince bir harç katmanı kalır ve seramik zamanla çatlar,
• yalıtımsız boru, sıcaklık değiştikçe hareket eder ve harcı yırtar,
• üreticisi böyle bir kullanıma uygun saymadığı halde zemine gömülen ek parça,
• basınç testi yapılmadan kapatılan kanal,
• güzergâh önceden kontrol edilmediği için kesilen elektrik kablosu ya da su borusu,
• dilatasyon derzinden koruyucu boru kullanılmadan geçiş,
• apartman dairesinde taşıyıcı döşeme plağına müdahale,
• güzergâhın fotoğrafının ve ölçülerinin olmaması, birkaç yıl sonra kimse borunun nereden geçtiğini bilmez.

Beton keserken akciğerlere zarar veren, kuvars (silika) içeren ince bir toz çıkar. Bu yüzden ustalar ya ince filtreli bir elektrikli süpürgeye bağlı emiş sistemiyle ya da sulu kesim yaparak çalışır ve toz maskesi takar. Eşyalar ve diğer odalara açılan kapılar naylonla örtülmelidir.

Teslim alırken özellikle harç döküldükten sonra artık görünmeyecek noktalara odaklanın. Bu yüzden kanal kapanmadan önce orada bulunmanız iyi olur.

• boru kanalın tamamında yalıtım kılıfının içinde ve sağlam biçimde yerleştirilmiş,
• zeminde gereksiz bir ek yeri yok, varsa gömülmeye uygun bir ek parça kullanılmış,
• basınç testi yapılmış ve test boyunca basınç düşmemiş,
• elinizde duvarlara olan mesafeleri ölçülmüş güzergâh fotoğrafları var,
• kanal zeminle aynı seviyede doldurulmuş ve harçta çatlak yok,
• çevredeki kablolar ve diğer tesisatlar zarar görmemiş,
• sistem doldurulup havası alındıktan sonra petek eşit ısınıyor ve bağlantılar kuru,
• ortam temizlenmiş ve moloz götürülmüş.