Prijslijst bouwwerkzaamheden: Aanleg van circulatieleidingen
Vul de hoeveelheden in en de prijs wordt direct herberekend. Prijsniveau: Nederland. In uw prijslijst kunt u de tarieven zelf aanpassen.
Alle getoonde prijzen zijn exclusief btw. De arbeidsprijs is alleen arbeid. De prijs incl. materiaal omvat ook hulpmaterialen (lijm, voorstrijk, kitten, bevestigingsmiddelen). Wand- en vloertegels, vloeren, verf en sanitair kiest en koopt de klant zelf, die zitten niet in de prijs.
| Post | Eenheid | Prijs / eenheid | Hoeveelheid | Totaal |
|---|---|---|---|---|
Verwarmingstechniek kosten | ||||
| Recirculatieleidingwerk installeren | st | € 294,40 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Verwijderen & opnieuw plaatsen radiator (compleet) | st | € 331,20 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Gas- / elektrische cv-ketel verwijderen | st | € 202,40 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Warmwaterboiler verwijderen | st | € 200,55 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Plaatsen & aansluiten paneelradiator | st | st | - | |
| Plaatsen handdoekradiator badkamer | st | € 220,80 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Vloerverwarmingsisolatieplaten leggen | m² | € 6,45 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Installatie vloerverwarmingsbuizen | m | € 8,30 / m | m | vul hoeveelheid in- |
| Vloerverwarmingsverdeler installeren | st | st | - | |
| Gascondensatieketel installeren | st | st | - | |
| Montage lucht-water warmtepomp | st. | € 1.748,00 / st. | st. | vul hoeveelheid in- |
| Aarden / vereffenen verwarmingssysteem | st | st | - | |
| Thermostatische radiatorkraan (TRV) vervangen | st | € 34,95 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Retourafsluiter vervangen | st | € 34,95 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Circulatiepomp installeren | st | st | - | |
| Voorbereidende bedrading voor slimme thermostaataansluiting | st | st | - | |
| Laagverliesverdeler installeren & aansluiten | st | st | - | |
| Expansievat installeren | st | € 99,35 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Tapwater- / recirculatiepomp installeren | st | st | - | |
| Leidingwerk draadsnijden | st | € 101,20 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Metalen leidingen autogeen lassen | st | € 36,80 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingssysteem afpersen | u | € 239,20 / u | u | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingssysteem aftappen | st | st | - | |
| Verwarmingssysteem vullen, ontluchten & inregelen | u | € 128,80 / u | u | vul hoeveelheid in- |
| Leidingwerk voor radiatoren | str.m | € 16,55 / str.m | str.m | vul hoeveelheid in- |
| Bestaand verwarmingssysteem spoelen & reinigen | u | € 92,00 / u | u | vul hoeveelheid in- |
| Leiding bevriezen (pijpbevriezer) | st | € 92,00 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Radiator afdoppen | st | € 119,60 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingssysteem vullen | st | st | - | |
| Verwarmingsleidingen in vloer hakken | str.m | € 44,15 / str.m | str.m | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingsleidingen in vloer in beton storten | str.m | € 11,95 / str.m | str.m | vul hoeveelheid in- |
| Radiatorbeugel plaatsen | st | € 31,30 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Thermostatische radiatorkraan (TRV) & -knop installeren | st | € 34,95 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Radiator op druk brengen & ontluchten | st | € 22,10 / st | st | vul hoeveelheid in- |
Wat is warmwatercirculatie en waarom willen mensen het
In een gewone waterleiding blijft het warme water na het dichtdraaien van de kraan in de leiding staan en koelt het af. Bij circulatie komt er naast de warmwaterleiding een extra retourleiding met een kleine pomp. Het water stroomt dan terug naar de boiler en blijft in de leiding warm. Draai je de kraan open, dan komt er bijna meteen warm water en hoef je niet eerst koud water te laten weglopen.
Circulatie wordt vooral gevraagd bij nieuwbouw, bij een badkamerrenovatie of wanneer het lange wachten op warm water in de keuken of in de badkamer op de verdieping gaat irriteren. Naast comfort bespaar je ook water dat anders tijdens het wachten ongebruikt het riool in loopt.
Wanneer is circulatie zinvol
Circulatie loont vooral als de boiler ver van het tappunt staat. Een typisch voorbeeld is een woning met ketel en voorraadboiler in de technische ruimte op de begane grond en een badkamer op de verdieping. Hetzelfde geldt voor een groter appartement of maisonnette met meerdere badkamers. In een kleine woning waar de boiler direct naast de badkamer staat, loont het meestal niet, omdat het water door de korte leiding ook zonder circulatie snel warm is.
Ook de warmwaterbron is belangrijk. Circulatie heeft een voorraadboiler nodig waarnaar het water terug kan stromen. Bij een combiketel zonder voorraadvat, die het water in doorstroom verwarmt, is circulatie meestal niet aan te sluiten. Uitzondering zijn ketels die voor deze functie zijn voorbereid. Woon je in een appartementencomplex met collectief warm water, dan is de circulatie in de stijgleidingen een zaak van de beheerder of de VvE. Werk niet aan gemeenschappelijke leidingen zonder hun toestemming.
Wat je vooraf moet regelen
Van deze keuzes hangen de leidingroute, de keuze van de pomp en eventueel hak- en breekwerk af:
- Welke tappunten direct warm water moeten geven: meestal de verre badkamer en de keuken. De circulatieleiding loopt naar het verst gelegen tappunt of naar het einde van de hoofdleiding, niet naar elke kraan apart.
- Welke boiler je hebt: heeft hij een circulatie-aansluiting? Dat staat in de handleiding of op het typeplaatje. Ontbreekt die, dan wordt de retourleiding meestal met een T-stuk op de koudwatertoevoer van de boiler aangesloten, met een terugslagklep zodat er geen koud water de circulatiekring in loopt.
- Waar de retourleiding kan lopen: een leidingschacht, een verlaagd plafond, de ruimte onder de trap of een sleuf in de muur. In een bestaande woning is dit vaak de grootste vraag. Staat er een radiator in de weg, dan kan het nodig zijn de radiator te demonteren en terug te plaatsen.
- Hoe de pomp wordt geregeld: met een tijdschakelaar, een thermostaat, een zelflerende pomp of een drukknop bij de kraan. De verschillen staan hieronder bij de pompkeuze.
- Wie sleuven en doorvoeringen dichtmaakt: de loodgieter legt vaak alleen de leidingen aan. Dichtzetten, tegelwerk en schilderen zijn meestal aparte werkzaamheden die in offertes los worden gerekend.
Hoe de aanleg stap voor stap verloopt
- Opname en ontwerp: de installateur bekijkt waar de boiler staat en hoe de warmwaterleiding loopt. Hij bepaalt tot waar de retourleiding moet komen, hoe die op de boiler wordt aangesloten, welke pomp er komt en hoe die wordt geregeld.
- Route uitzetten: de retourleiding loopt zo kort mogelijk en zonder dode leidingstukken, bij voorkeur parallel aan de warmwaterleiding.
- Water afsluiten: de watertoevoer wordt dichtgezet en het betreffende deel van de warmwaterleiding wordt afgetapt. Moet er in de technische ruimte ook aan de verwarming worden gewerkt, dan hoort daar soms het aftappen van de cv-installatie bij.
- Leiding leggen: de circulatieleiding, meestal met een kleinere diameter dan de warmwaterleiding, wordt gelegd en aan het verre einde op het eind van de warmwatertak aangesloten.
- Aansluiten op de boiler en pomp plaatsen: bij de boiler komt in de retourleiding de circulatiepomp, met afsluiters aan beide kanten en een terugslagklep. De pijl op de pomp wijst in stromingsrichting naar de boiler. Daarna wordt de leiding op de circulatie-aansluiting van de boiler gezet, of anders met een T-stuk op de koudwatertoevoer.
- Kleppen op de takken: bij meerdere takken worden inregelafsluiters of thermostatische circulatieventielen geplaatst, zodat het water gelijkmatig door alle takken stroomt.
- Beproeving: het systeem wordt gevuld, ontlucht en op druk afgeperst zolang de verbindingen nog in zicht zijn.
- Isolatie: beide leidingen, de warmwater- en de retourleiding, worden over de hele lengte geïsoleerd, inclusief bochten en appendages.
- Elektra en regeling: de pomp wordt aangesloten op het stroomnet en de looptijden of de temperatuur worden ingesteld.
- Controle en afstellen: bij het verst gelegen tappunt wordt gemeten hoe snel er warm water komt. Bij meerdere takken worden de kleppen bijgesteld.
- Afwerken: pas na een geslaagde beproeving worden sleuven en doorvoeringen dichtgemaakt.
De elektrische aansluiting van de pomp, zeker een vaste aansluiting zonder stekker, is werk voor een vakkundig elektricien of installateur. Nieuwe of aangepaste elektra in je woning moet volgens het Bbl voldoen aan de veiligheidsregels van NEN 1010. Moet er in dragende constructies worden gehakt of geboord, laat dat dan altijd eerst door een deskundige beoordelen.
Pomp, regeling en materiaal: wat kies je
Voor warm drinkwater gebruik je een pomp die geschikt is voor drinkwater, met een huis van brons, messing of roestvast staal. Een gewone cv-pomp met gietijzeren huis hoort hier niet, omdat die door het verse water gaat roesten. Voor een gewone woning volstaat een kleine pomp. Krachtiger pompen zijn alleen nodig bij lange leidingen en grote gebouwen.
Een pomp die continu draait, stuwt het warme water steeds door de leiding, en onderweg gaat warmte verloren. De meeste huishoudens gebruiken vooral 's ochtends en 's avonds warm water. Daarom wordt de pomp op een van deze manieren geregeld:
- tijdschakelaar: de pomp draait alleen op ingestelde tijden, bijvoorbeeld 's ochtends voor vertrek en 's avonds,
- thermostaat: de pomp slaat aan als het water in de retourleiding onder de ingestelde temperatuur zakt,
- zelflerende pomp: onthoudt volgens de fabrikant wanneer er in huis warm water wordt getapt en past zich daarop aan,
- start op verzoek: met een drukknop of sensor bij de kraan, de pomp draait dan maar kort.
Besparen heeft wel een grens, en die wordt bepaald door hygiëne. Warm water in de kring mag niet lang op lage temperatuur blijven staan, omdat bacteriën zoals legionella zich dan makkelijker vermenigvuldigen. De temperatuur aan de uitgang van de boiler ligt daarom meestal rond 55 tot 60 °C en het water dat via de retourleiding terugkomt, hoort niet onder ongeveer 55 °C te zakken. Pauzes in de pompwerking moeten kort zijn, niet de hele dag. Veel toestellen kunnen het water ook af en toe op een hogere temperatuur brengen.
Voor de leidingen worden de gangbare materialen voor waterleiding gebruikt: kunststof, meerlagenbuis of koper, met isolatie van voldoende dikte. Nieuwe waterleidingen in huis moeten voldoen aan NEN 1006 en de aansluitvoorwaarden van je drinkwaterbedrijf. Een open verdeler, die soms in de technische ruimte wordt genoemd, hoort bij de verwarmingskringen en wordt niet in de warmtapwaterkring geplaatst.
Prijs van de aanleg van circulatieleidingen: waar hangt die van af
De richtprijs voor het werk is € 294,40 per stuk. Een stuk staat meestal voor één circulatiekring of één aangesloten tak, maar vakmensen rekenen dat verschillend. De een rekent alleen de leiding en de aansluiting, de ander ook de pomp, de kleppen, de isolatie en het instellen van de regeling. Controleer bij het vergelijken van offertes dus wat er precies onder een stuk valt. Het eindbedrag wordt vooral bepaald door:
- Nieuwbouw of bestaande woning: bij nieuwbouw of een volledige renovatie liggen de muren open en gaat de retourleiding mee met de andere leidingen. Achteraf aanleggen in een bewoonde woning is veel bewerkelijker, omdat er een route gezocht moet worden en vaak gehakt moet worden.
- Lengte en complexiteit van de route: een korte, overzichtelijke route van de boiler naar één badkamer is goedkoper dan een lange leiding over meerdere verdiepingen met veel bochten en doorvoeringen.
- Bereikbaarheid van de leidingen: een leidingschacht, een verlaagd plafond, de ruimte onder de trap of een technische ruimte maken het werk eenvoudiger. Leidingen in sleuven in afgewerkte muren, onder de vloertegels of door tegelwerk maken het het duurst.
- Staat van de bestaande leidingen: oude leidingen in slechte staat die deels vervangen moeten worden en ontbrekende afsluiters kosten extra werk en materiaal.
- Boiler: een boiler met circulatie-aansluiting is een voordeel. Aansluiten met een T-stuk op de koudwatertoevoer betekent meer fittingen en meer werk.
- Aantal takken: elke extra tak betekent meer leiding, inregelafsluiters of thermostatische ventielen en tijd voor het afstellen.
- Leidingmateriaal: kunststof en meerlagenbuis zijn sneller te monteren, koper is meestal bewerkelijker om te verbinden.
- Pomp en regeling: een eenvoudige pomp met tijdschakelaar is goedkoper dan een zelflerende pomp of een start via een sensor bij de kraan.
Wat de aanleg makkelijker maakt en wat hem vertraagt
Naast de technische situatie telt ook hoe goed de woning op het werk is voorbereid. De aanleg gaat sneller als:
- de technische ruimte met de boiler vrij is en de installateur van alle kanten bij de ketel en de boiler kan,
- je een tekening of foto's van de leidingen uit de bouwfase hebt, waarop te zien is hoe het warme water loopt,
- het afsluiten van het water vooraf is afgesproken en je in een eengezinswoning weet waar de hoofdkraan zit,
- je in een appartementencomplex toestemming van de beheerder of de VvE hebt als het water op de stijgleiding even dicht moet,
- er bij de boiler een stopcontact of aansluitpunt voor de pomp klaar is,
- de plekken langs de route zijn vrijgemaakt, zoals kastjes onder de wastafel, verlaagde plafonds en de ruimte onder de trap.
Het werk loopt juist uit als de route pas tijdens de aanleg wordt gewijzigd, als er geen stroomaansluiting is en de pomp niet kan worden gestart, of als er gewacht moet worden op de VvE of op andere vakmensen. Wordt in dezelfde ruimte ook een radiator omgebouwd, stem de planning dan vooraf af.
Typische fouten en hoe ze zich later laten zien
Pomp zonder regeling
De pomp draait dag en nacht, verbruikt onnodig stroom en koelt het water in de boiler af. De kosten voor warm water stijgen dan, ook al werkt de circulatie.
Ontbrekende of te dunne isolatie
Het water in de leiding verliest snel warmte, de boiler moet vaker bijwarmen en de besparing verdwijnt. Vaak worden juist bochten en appendages overgeslagen, omdat isoleren daar meer werk is.
Ontbrekende terugslagklep
Het water kan de verkeerde kant op stromen en er kan koud water de retourleiding in worden gedrukt.
Pomp in de verkeerde richting
De pijl op de pomp moet naar de boiler wijzen. Anders werkt de kring niet of maar gedeeltelijk.
Niet ingeregelde takken
Het water kiest de kortste weg en de verre badkamer blijft zonder warm water.
Verkeerde pomp
Een cv-pomp met gietijzeren huis gaat roesten. Een te grote pomp maakt lawaai en verbruikt meer energie.
Retourleiding niet op het einde van de tak aangesloten
Het deel van de leiding na het aansluitpunt valt buiten de kring, en bij de kranen in dat deel blijft het wachten op warm water.
Dode leidingstukken en te lange aftakkingen naar de kranen
Het water blijft daarin staan en koelt af, waardoor het effect van de circulatie verloren gaat en ook de waterhygiëne verslechtert.
Te lage temperatuur of lange pauzes
De boilertemperatuur verlagen of de pomp dagenlang uitzetten schept in de leiding gunstige omstandigheden voor bacteriegroei.
Dichtmaken vóór de beproeving
Een lekkende verbinding komt pas aan het licht als vochtplek op de muur, en repareren betekent opnieuw hakken.
Hoe je het opgeleverde werk controleert
Laat je bij de oplevering uitleggen hoe het systeem werkt en controleer deze punten:
- de leidingen zijn afgeperst en de verbindingen zijn droog, zonder druppels,
- de retourleiding en de warmwaterleiding zijn over de hele lengte geïsoleerd, inclusief bochten en appendages,
- de pomp is geschikt voor drinkwater en de pijl wijst naar de boiler,
- bij de pomp zitten afsluiters en een terugslagklep, die bij onderhoud bereikbaar zijn,
- bij meerdere takken zijn inregelafsluiters of thermostatische ventielen geplaatst en komt het warme water in alle takken aan,
- de regeling is ingesteld en je weet hoe je tijden of temperatuur aanpast,
- bij het verst gelegen tappunt komt binnen enkele seconden warm water,
- de pomp draait stil, zonder brommen of borrelen,
- de elektrische aansluiting is door een vakkundig persoon gemaakt,
- sleuven en doorvoeringen zijn dichtgemaakt, als dat zo was afgesproken,
- je hebt de handleiding van de pomp en de regeling gekregen, en eventueel een tekening van de leidingroute.
Wil je weten hoe circulatie past binnen de rest van de installatie, kijk dan bij het overzicht verwarming aanleggen.
Veelgestelde vragen
De richtprijs is € 294,40 per stuk. Een stuk is meestal één kring of tak. Het eindbedrag hangt vooral af van nieuwbouw of aanleg achteraf in een bestaande woning, de lengte van de route, het aantal takken, de staat van de bestaande leidingen en het type pomp en regeling.
Vaak wel. De retourleiding kan door een leidingschacht, in een verlaagd plafond of door technische ruimtes lopen. Hoeveel hakwerk nodig is, hangt af van de indeling van de woning en van hoe de bestaande warmwaterleiding loopt.
De pomp zelf verbruikt weinig. Grotere verliezen ontstaan als hij continu draait en de leiding niet geïsoleerd is. Met een verstandige regeling en goede isolatie is het verschil in gebruikskosten meestal klein, en je bespaart het water dat je anders zou laten weglopen.
Meestal niet, omdat het water nergens naartoe kan terugstromen. Sommige ketels zijn op circulatie voorbereid, anders is een voorraadboiler nodig. Vraag het aan de servicemonteur van je ketel. Laat werk aan een cv-ketel alleen uitvoeren door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf uit het Register gasverbrandingsinstallaties.
Het leggen van de leidingen is loodgieterswerk waarvoor ervaring, gereedschap en een drukbeproeving nodig zijn. De elektrische aansluiting van de pomp is geen klus voor een leek. Het is verstandiger de aanleg aan een installateur over te laten.
Op basis van de momenten waarop het huishouden het meest warm water gebruikt, meestal 's ochtends en 's avonds. De pomp start kort daarvoor, zodat het water in de leiding warm is. De pauzes mogen niet te lang zijn en het water in de retourleiding hoort niet langdurig onder ongeveer 55 °C te zakken. Het is daarom veiliger een tijdschakelaar te combineren met een thermostaat die de pomp start als het water afkoelt.
Het is genoeg om af en toe te kijken of de pomp stil draait, of de tijdinstelling klopt en of de verbindingen droog zijn. Bij hard water loont het om bij het onderhoud van de boiler ook de pomp en de terugslagklep na te laten kijken.
Gerelateerde werkzaamheden
Wanneer en hoe je het water uit je cv-installatie aftapt, waar je op let bij radiatoren en vloerverwarming en hoe je daarna goed bijvult en ontlucht.
Hoe je een radiator compleet laat demonteren en terugplaatsen, wat het werk lastiger maakt, waar je in een flat op let en hoe je het resultaat controleert.
Zo bouw je een radiator om met gipsplaat, hout, MDF of metaal. Waar je let op ventilatie en kranen en hoe je de ombouw controleert.
Zo worden vloerverwarmingsbuizen in een dekvloer gestort: zandcement of anhydriet, waarom een drukproef nodig is en hoe je de vloer voor het eerst opstookt.
Hoe een sleuf voor cv-leidingen in de vloer wordt gemaakt, wat het werk zwaarder maakt en hoe je het resultaat controleert.
Zo gaat het monteren en vervangen van radiatorkranen in zijn werk: welke kraan je kiest, welke fouten je voorkomt en hoe je het werk controleert.
Blog
Bereken het hele project, niet alleen één werkzaamheid
U kiest posten uit alle vakgebieden en NUMIQ maakt er een offerte van voor uw eigen project of dat van uw klant.