Prijslijst bouwwerkzaamheden: Expansievat monteren
Vul de hoeveelheden in en de prijs wordt direct herberekend. Prijsniveau: Nederland. In uw prijslijst kunt u de tarieven zelf aanpassen.
Alle getoonde prijzen zijn exclusief btw. De arbeidsprijs is alleen arbeid. De prijs incl. materiaal omvat ook hulpmaterialen (lijm, voorstrijk, kitten, bevestigingsmiddelen). Wand- en vloertegels, vloeren, verf en sanitair kiest en koopt de klant zelf, die zitten niet in de prijs.
| Post | Eenheid | Prijs / eenheid | Hoeveelheid | Totaal |
|---|---|---|---|---|
Verwarmingstechniek kosten | ||||
| Expansievat installeren | st | € 99,35 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Verwijderen & opnieuw plaatsen radiator (compleet) | st | € 331,20 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Gas- / elektrische cv-ketel verwijderen | st | € 202,40 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Warmwaterboiler verwijderen | st | € 200,55 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Plaatsen & aansluiten paneelradiator | st | st | - | |
| Plaatsen handdoekradiator badkamer | st | € 220,80 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Vloerverwarmingsisolatieplaten leggen | m² | € 6,45 / m² | m² | vul hoeveelheid in- |
| Installatie vloerverwarmingsbuizen | m | € 8,30 / m | m | vul hoeveelheid in- |
| Vloerverwarmingsverdeler installeren | st | st | - | |
| Gascondensatieketel installeren | st | st | - | |
| Montage lucht-water warmtepomp | st. | € 1.748,00 / st. | st. | vul hoeveelheid in- |
| Aarden / vereffenen verwarmingssysteem | st | st | - | |
| Thermostatische radiatorkraan (TRV) vervangen | st | € 34,95 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Retourafsluiter vervangen | st | € 34,95 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Circulatiepomp installeren | st | st | - | |
| Voorbereidende bedrading voor slimme thermostaataansluiting | st | st | - | |
| Laagverliesverdeler installeren & aansluiten | st | st | - | |
| Recirculatieleidingwerk installeren | st | st | - | |
| Tapwater- / recirculatiepomp installeren | st | st | - | |
| Leidingwerk draadsnijden | st | € 101,20 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Metalen leidingen autogeen lassen | st | € 36,80 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingssysteem afpersen | u | € 239,20 / u | u | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingssysteem aftappen | st | st | - | |
| Verwarmingssysteem vullen, ontluchten & inregelen | u | € 128,80 / u | u | vul hoeveelheid in- |
| Leidingwerk voor radiatoren | str.m | € 16,55 / str.m | str.m | vul hoeveelheid in- |
| Bestaand verwarmingssysteem spoelen & reinigen | u | € 92,00 / u | u | vul hoeveelheid in- |
| Leiding bevriezen (pijpbevriezer) | st | € 92,00 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Radiator afdoppen | st | € 119,60 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingssysteem vullen | st | st | - | |
| Verwarmingsleidingen in vloer hakken | str.m | € 44,15 / str.m | str.m | vul hoeveelheid in- |
| Verwarmingsleidingen in vloer in beton storten | str.m | € 11,95 / str.m | str.m | vul hoeveelheid in- |
| Radiatorbeugel plaatsen | st | € 31,30 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Thermostatische radiatorkraan (TRV) & -knop installeren | st | € 34,95 / st | st | vul hoeveelheid in- |
| Radiator op druk brengen & ontluchten | st | € 22,10 / st | st | vul hoeveelheid in- |
Waar een expansievat voor dient en wanneer je het nodig hebt
Een expansievat vangt de volumeveranderingen van het water in je cv-installatie op. Water zet uit als het warm wordt. Van koud water tot een normale cv-temperatuur is dat een paar procent. In een gesloten systeem zou de druk zonder vat snel oplopen en zou het overstortventiel water lozen. Een expansievat monteren of vervangen is aan de orde bij een nieuwe installatie, bij vervanging van de cv-ketel, bij uitbreiding van het systeem of als het oude vat niet meer werkt. Wil je eerst een overzicht van het hele vakgebied, kijk dan bij verwarming aanleggen.
Een gangbaar expansievat voor een gesloten cv-installatie heeft een stalen mantel met binnenin een rubber membraan. Aan de ene kant van het membraan zit het cv-water, aan de andere kant gas, meestal lucht of stikstof. Als het water opwarmt, drukt het tegen het membraan en wordt het gas samengeperst. Als het water afkoelt, duwt het gas het water weer terug het systeem in. De druk in de installatie verandert daardoor maar weinig.
In oudere woningen kom je soms nog een open expansievat tegen, op het hoogste punt van het huis, bijvoorbeeld op zolder. Dat vat staat in verbinding met de buitenlucht. Er verdampt water uit en er komt zuurstof in het systeem, wat corrosie bevordert. Bij een renovatie wordt daarom meestal overgestapt op een gesloten systeem met een membraanvat.
Hoe je merkt dat het vat niet goed werkt
De installatie laat zelf merken dat het vat aan vervanging toe is. Dit zijn de typische signalen:
- de druk op de manometer stijgt snel bij het opwarmen en zakt flink na het afkoelen,
- je moet steeds water bijvullen, terwijl je nergens een lekkage ziet,
- het overstortventiel druppelt of loost water tijdens het stoken,
- uit het vulventiel aan de gaszijde van het vat komt water als je het indrukt, dan is het membraan gescheurd.
Waarom is alleen het overstortventiel vervangen niet genoeg? Dat ventiel reageert alleen op een te hoge druk. Als het vat niet werkt, gaat een nieuw ventiel net zo goed lozen als het oude.
Soms is het vat niet kapot, maar heeft het zijn voordruk verloren. Gas ontsnapt met de jaren langzaam door het membraan, waardoor een vat dat nooit gecontroleerd is zich gedraagt alsof het defect is. De installateur meet daarom eerst de voordruk en beslist daarna of oppompen volstaat of dat het vat vervangen moet worden.
Wat je vooraf moet beslissen
Bij de keuze tellen het type verwarming en de hoeveelheid water in het systeem. Vloerverwarming bevat veel meer water dan een paar radiatoren en vraagt dus een groter vat. Een houtgestookte ketel met buffervat heeft nog meer reserve nodig.
- Ingebouwd vat in de ketel: de meeste hangende cv-ketels op gas hebben er een binnenin. Voor een kleinere woning kan dat genoeg zijn. Bij uitbreiding van de installatie of bij vloerverwarming wordt vaak een extra vat buiten de ketel geplaatst.
- Los vat aan de wand: de gebruikelijke oplossing in eengezinswoningen, goed bereikbaar voor controle.
- Staand vat op pootjes: voor grote volumes, bijvoorbeeld bij een buffervat.
Let op verwisseling: vaten voor warm tapwater, meestal blauw, en vaten voor zonneboilercircuits hebben andere eigenschappen dan cv-vaten, die meestal rood zijn. Ze zijn niet onderling uitwisselbaar. Het volume hoort uit een berekening te komen, niet uit een schatting. Een te klein vat geeft dezelfde problemen als een kapot vat. Een vat dat groter is dan berekend is geen probleem, het neemt alleen meer ruimte in.
Heeft de ketel een ingebouwd vat en is dat juist het vat dat vervangen moet worden, dan is dat werk aan de ketel zelf. Bij een gasketel hoort dat bij een CO-vrij gecertificeerd bedrijf uit het Register gasverbrandingsinstallaties. Wie zonder CO-certificaat aan een gasverbrandingsinstallatie werkt, is strafbaar, en ook de klant die de opdracht geeft is strafbaar. Anders loop je het risico de garantie te verliezen en ontstaat er een veiligheidsrisico.
Zet vooraf ook deze punten op een rij:
- Waar het vat komt te hangen: op een plek waar je er goed bij kunt en waar het vulventiel naar je toe wijst, niet naar de muur.
- Alleen het vat of een grotere aanpassing: een open verdeler (low loss header) scheidt het ketelcircuit van de verwarmingsgroepen en helpt als het huis meerdere groepen heeft, bijvoorbeeld radiatoren en vloerverwarming. Wordt het systeem toch omgebouwd, dan is het handig vat en verdeler in één keer aan te sluiten. Gaan er tegelijk radiatoren op de schop, bijvoorbeeld bij een radiator ombouwen, neem dat dan mee in dezelfde planning.
- Wat er met een oud open vat gebeurt: bij de overstap naar een gesloten systeem moet je beslissen of het vat op zolder samen met de leidingen wordt verwijderd.
- Of de prijs alleen arbeid is: controleer of de offerte ook het vat, de servicekoppeling, de wandbeugel en het bijvullen van water omvat, of alleen de montage.
In een appartementencomplex met een collectieve cv-installatie regelt de individuele eigenaar het expansievat niet. Schommelt de druk of wordt het niet warm, neem dan contact op met de beheerder of de VvE.
Zo verloopt de montage stap voor stap
De werkwijze verschilt per situatie: nieuwe installatie of vervanging. In grote lijnen doet de installateur het volgende:
- Controleert de waterinhoud van het systeem, het type verwarming en de hoogte van het huis en kiest op basis daarvan de maat van het vat.
- Laat de installatie afkoelen, schakelt de ketel uit en verlaagt de druk in het systeem, of tapt waar nodig een deel van het water af.
- Demonteert het oude vat als het om een vervanging gaat.
- Stelt voor het aansluiten de voordruk van het nieuwe vat in, afgestemd op de hoogte van het systeem en de handleiding van de ketelfabrikant.
- Monteert het vat aan de wand of op een beugel en sluit het aan via een servicekoppeling die niet per ongeluk dicht kan.
- Vult het systeem met behandeld water, ontlucht de radiatoren en de ketel en stelt de vuldruk in.
- Zet de verwarming aan, volgt de druk tijdens het opwarmen en controleert of alle verbindingen dicht zijn.
Het vat wordt meestal op de retourleiding aangesloten, de koelere leiding die terugloopt naar de ketel. Het membraan heeft daar minder last van de warmte. De precieze plek hangt af van de ketelhandleiding en de opbouw van het systeem.
Hoe wordt de voordruk ingesteld? Als vuistregel ga je uit van de statische hoogte van het systeem, de hoogte van het vat tot de hoogste radiator. Reken per tien meter hoogte ongeveer één bar, plus een kleine reserve van meestal zo'n 0,2 tot 0,3 bar. In een gemiddelde eengezinswoning komt dat neer op ongeveer 0,8 tot 1,2 bar. De vuldruk van het water wordt daarna iets boven de voordruk van het vat gezet. De voordruk meet je alleen als er geen water op het vat drukt.
Waar de prijs van afhangt
De richtprijs voor de arbeid is € 99,35 per stuk. Het goedkoopst is het vervangen van een gelijk vat op dezelfde plek, als er een servicekoppeling zit. De installateur koppelt het vat dan los zonder de hele installatie af te tappen en het werk is relatief snel klaar. Deze situaties maken het duurder:
- Geen servicekoppeling: dan moet je de hele cv-installatie aftappen, opnieuw vullen en alle radiatoren ontluchten. Dat kost vaak meer tijd dan het plaatsen van het vat zelf.
- Slechte bereikbaarheid: het vat zit lastig bereikbaar in een technische ruimte of hoog tegen het plafond, waardoor de installateur een ladder nodig heeft of in een krappe ruimte moet werken.
- Aanpassingen aan het leidingwerk: er is een nieuwe aansluiting nodig, of er moeten appendages, een manometer of een overstortventiel bij. Elk extra onderdeel betekent extra materiaal en tijd.
- Vervuild systeem: een oud systeem zit vol slib, dat bij het aftappen loskomt. Vaak wordt dan ook gespoeld, anders komt het vuil in het nieuwe vat en de ketel terecht.
- Maat van het vat: een klein wandvat is snel geplaatst, een groot staand vat bij een buffervat is zwaar en lastiger aan te sluiten.
- Werk dat tegelijk gebeurt: het aansluiten van een open verdeler, het verwijderen van een overbodig oud voorraadvat of een radiator demonteren en terugplaatsen maakt de klus groter, maar is samen voordeliger dan twee losse bezoeken.
- Overstap van een open systeem: een oud open vat op zolder verwijderen, de leidingen afdoppen en de beveiligingen voor een gesloten systeem toevoegen is flink meer werk dan een gewone vervanging.
- Werk aan de ketel: het vervangen van het ingebouwde vat in een gasketel is werk voor een CO-vrij gecertificeerde servicemonteur en wordt volgens diens tarieven gerekend.
Wat het werk makkelijker maakt en wat het vertraagt
Met een beetje voorbereiding voordat de installateur komt, bespaar je veel tijd:
- leg het type en de handleiding van de ketel klaar en, als je die hebt, gegevens over de installatie, zoals het aantal radiatoren en of er vloerverwarming is,
- maak de ruimte rond de ketel en het vat vrij en haal spullen uit de kast of van de planken eronder,
- vertel vooraf waar de dichtstbijzijnde afvoer is waar het water heen kan,
- plan het werk zo mogelijk buiten het stookseizoen of op een zachte dag, want de installatie moet eerst afkoelen en het huis zit een paar uur zonder warmte,
- gebeurt het in het stookseizoen, zet de ketel dan een paar uur van tevoren uit, in overleg met de installateur.
Het werk loopt uit als de installateur pas ter plekke ontdekt dat het vat ergens anders moet hangen of dat er geschikt materiaal ontbreekt. Een foto van de ketel, het huidige vat en de leidingen die je vooraf stuurt, voorkomt dat vaak.
Veelgemaakte fouten en hoe ze zich later laten zien
In de praktijk komt een probleem vaak niet door een kapot vat, maar door een verkeerde montage. Deze fouten komen het meest voor:
De voordruk is af fabriek gelaten. Niemand heeft hem aangepast aan het huis. Bij een te lage voordruk loopt het vat al in koude toestand vol met water en blijft er geen ruimte over voor de uitzetting. De druk loopt dan op en het overstortventiel loost. Bij een te hoge voordruk komt er in koude toestand bijna geen water in het vat. Bij het opwarmen beweegt het membraan pas laat, waardoor het vat maar een deel van zijn volume benut en de druk snel stijgt. Na het afkoelen ontbreekt dan juist de watervoorraad in het vat die terug het systeem in moet. De druk zakt daardoor ver, er komt lucht in de hoogste radiatoren en de ketel meldt een te lage druk.
Voordruk gemeten terwijl er water op drukt. Als het water tegen het membraan drukt, toont de manometer eerder de waterdruk in de installatie dan de echte voordruk. De instelling klopt dan niet en de klachten zijn dezelfde als bij een verkeerd ingestelde voordruk.
Een gewone kogelkraan voor het vat. Iemand draait die dicht, bijvoorbeeld bij een andere reparatie, en het systeem staat onbeveiligd. Bij de volgende keer stoken gaat het overstortventiel lozen.
Verkeerde aansluitplek. Het vat zit op een plek waar de pomp of een hoge temperatuur er invloed op heeft. De druk in het systeem gedraagt zich onvoorspelbaar en het membraan veroudert sneller.
Volume op het oog gekozen. Een te klein vat kan niet al het uitzettende water opvangen. Het probleem komt pas in de winter aan het licht, als er volop gestookt wordt.
Vulventiel naar de muur gedraaid. De voordruk is dan niet te controleren zonder demontage, dus bij onderhoud wordt hij gewoon niet gecontroleerd.
Volgens fabrikanten en de geldende normen voor verwarmingsinstallaties moet het systeem onder alle omstandigheden beveiligd blijven. Daarom mag het vat niet af te sluiten zijn met een gewone kraan zonder borging.
Zo controleer je het opgeleverde werk
Laat je bij de oplevering laten zien hoe het vat is aangesloten en controleer deze punten:
- het vat zit stevig vast en het vulventiel is bereikbaar,
- de aansluiting loopt via een servicekoppeling die beveiligd is tegen dichtdraaien,
- de installateur heeft je de ingestelde voordruk en de vuldruk van het systeem doorgegeven, schrijf ze bij voorkeur ook op, bijvoorbeeld op een label bij het vat,
- de verbindingen blijven droog, ook als de installatie warm is,
- de druk stijgt bij het opwarmen maar licht en komt na het afkoelen terug op de oorspronkelijke waarde,
- het overstortventiel druppelt niet tijdens het stoken,
- de radiatoren zijn ontlucht en worden over het hele oppervlak warm,
- je hebt een bewijs van de uitgevoerde werkzaamheden en de handleiding van het vat gekregen.
Houd de eerste dagen na de montage de manometer in de gaten, zowel koud als bij vol stoken. Een kleine drukdaling na het ontluchten is normaal, een herhaalde daling niet.
Wat je zelf kunt controleren
Laat de montage over aan de installateur. Een gewone controle van een los wandvat kan een handige doe-het-zelver wel zelf, als er een servicekoppeling met aftapventiel bij zit. Een vat dat in een gasketel is ingebouwd laat je over aan een CO-vrij gecertificeerd bedrijf. Controleer vooraf in het Register gasverbrandingsinstallaties of je installateur CO-vrij gecertificeerd is.
- Zet de ketel uit en laat de installatie volledig afkoelen.
- Noteer de druk op de manometer van de installatie in koude toestand.
- Draai de servicekoppeling van het vat dicht en laat via het aftapventiel het water uit het vat in een emmer lopen tot er niets meer uitkomt. Zolang de koppeling dicht is, mag de ketel niet aan, want het systeem is dan onbeveiligd.
- Meet de voordruk op het vulventiel van het vat met een gewone bandenspanningsmeter.
- Vergelijk de waarde met wat de installateur heeft ingesteld. Is die duidelijk lager, dan laat je de installateur de voordruk aanvullen of pomp je het vat zelf op tot de juiste waarde.
- Komt er water uit het ventiel als je het indrukt, dan is het membraan gescheurd en moet het vat vervangen worden.
- Sluit het aftapventiel, open de servicekoppeling en controleer de druk van de installatie. Is die gezakt, vul dan water bij volgens de handleiding van de ketel. Zet pas daarna de ketel weer aan.
Zit er geen servicekoppeling bij het vat, dan is de voordruk niet goed te meten zonder de installatie af te tappen. Laat de controle in dat geval aan de installateur over.
Veelgestelde vragen
De richtprijs voor de arbeid is € 99,35 per stuk. Het uiteindelijke bedrag hangt af van of er een servicekoppeling bij het vat zit, of de hele installatie afgetapt moet worden, of er leidingwerk of appendages bij moeten en hoe goed het vat bereikbaar is. Controleer ook of het vat zelf in de prijs zit.
Als er een servicekoppeling zit, koppelt de installateur het vat los en loopt er maar een klein beetje water uit. Zonder koppeling moet de druk omlaag en meestal minstens een deel van het systeem worden afgetapt. Bij die gelegenheid wordt de koppeling meestal meteen toegevoegd.
Eén keer per jaar is aan te raden, bij voorkeur voor het stookseizoen of samen met het onderhoud van de ketel. Een wettelijke keuringstermijn voor de ketel bestaat niet, maar de Rijksoverheid adviseert je gastoestel minstens eens per twee jaar door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf te laten controleren. Het membraan laat heel langzaam gas door, dus ook bij een gezond vat zakt de voordruk na verloop van tijd.
Dat hangt af van de waterkwaliteit, de temperatuur en een juiste voordruk. Bij regelmatige controle van de voordruk gaat een vat meestal zo'n 5 tot 10 jaar mee. Is het membraan gescheurd of roest het vat, dan loont repareren niet en wordt het vervangen.
Bij een kleinere installatie met radiatoren vaak wel. Bij vloerverwarming, een groter huis of na het bijplaatsen van radiatoren is het meestal te klein en plaatst de installateur een extra vat buiten de ketel. De berekening van de waterinhoud van het systeem is doorslaggevend.
Je kunt de voordruk met een pomp via het vulventiel aanvullen tot de waarde die de installateur heeft bepaald. Dat kan alleen als de installatie is afgekoeld en het vat is losgekoppeld van de waterdruk, zoals beschreven bij de controle hierboven. De waarde zelf hoort de installateur te bepalen op basis van de hoogte van het huis en de ketelhandleiding, niet op gevoel.
Nee. Blauwe vaten zijn bedoeld voor warm tapwater en vaten voor zonneboilercircuits hebben ook andere eigenschappen. In een cv-installatie hoort een vat dat bedoeld is voor verwarmingssystemen, met een volume op basis van een berekening.
Gerelateerde werkzaamheden
Wanneer en hoe je het water uit je cv-installatie aftapt, waar je op let bij radiatoren en vloerverwarming en hoe je daarna goed bijvult en ontlucht.
Hoe je een radiator compleet laat demonteren en terugplaatsen, wat het werk lastiger maakt, waar je in een flat op let en hoe je het resultaat controleert.
Zo bouw je een radiator om met gipsplaat, hout, MDF of metaal. Waar je let op ventilatie en kranen en hoe je de ombouw controleert.
Zo worden vloerverwarmingsbuizen in een dekvloer gestort: zandcement of anhydriet, waarom een drukproef nodig is en hoe je de vloer voor het eerst opstookt.
Hoe een sleuf voor cv-leidingen in de vloer wordt gemaakt, wat het werk zwaarder maakt en hoe je het resultaat controleert.
Zo gaat het monteren en vervangen van radiatorkranen in zijn werk: welke kraan je kiest, welke fouten je voorkomt en hoe je het werk controleert.
Blog
Bereken het hele project, niet alleen één werkzaamheid
U kiest posten uit alle vakgebieden en NUMIQ maakt er een offerte van voor uw eigen project of dat van uw klant.