Radiator ombouwen

Een goede ombouw begint niet met de zaag, maar met een vraag: kan de radiator de kamer nog goed warm krijgen als hij is weggewerkt? Elke ombouw houdt een deel van de warmte vast. Daarom kijk je eerst naar het type radiator, de afmetingen en of hij nu al moeite heeft om de kamer warm te stoken. Blijft het in de winter zonder ombouw al lastig om de kamer op temperatuur te houden, dan maakt een ombouw dat erger. Heb je een warmtepomp of een cv-ketel die op lage temperatuur stookt, dan telt dit extra: de radiator geeft dan van zichzelf al minder warmte af, dus elk beetje dat de ombouw tegenhoudt, merk je sneller.

1. Radiator beoordelen: het type (paneelradiator, ledenradiator, gietijzer), de afmetingen, de plek en het vermogen volgens het typeplaatje of de documentatie, eventueel samen met een installateur.
2. Ruimte opmeten: hoogte, breedte en diepte van de radiator, afstand tot de vensterbank, de vloer en de zijwanden, en de plek van kranen en aansluitingen.
3. Ombouw ontwerpen: ventilatieopeningen onder en boven, bereikbaarheid van de thermostaatkraan en het voetventiel, en een afneembaar deel om schoon te maken.
4. Materiaal kiezen, afhankelijk van of de ombouw vast moet zitten of weg te halen moet zijn.
5. Constructie bouwen of een kant-en-klare ombouw plaatsen.
6. Afwerken: plamuren, schuren, schilderen of lakken.
7. Verwarming testen en zo nodig de ventilatieopeningen groter maken.

Waarom zijn openingen onder én boven zo belangrijk? Een radiator verwarmt de lucht, die stijgt op en onderin wordt koelere lucht aangezogen. Is de ombouw alleen aan de voorkant of alleen aan de bovenkant open, dan wordt die natuurlijke luchtstroom verstoord en blijft de warmte onder de ombouw hangen.

Gipsplaat

Gipsplaat past goed als de radiator echt in de muur moet verdwijnen, bijvoorbeeld als onderdeel van een voorzetwand of een nis. De platen worden op metalen profielen geschroefd die aan muur en vloer vastzitten. Daarna plamuurt de stukadoor of schilder de naden en wordt alles samen met de wand geschilderd. Dit is een vaste oplossing. Moet de radiator later vervangen worden, dan moet een deel van de constructie eruit. Daarom maak je in de gipsplaat ventilatieroosters en een onderhoudsluik.

Hout

Een houten radiatorombouw past goed in een klassiek interieur en is af te stemmen op meubels of vloer. Meestal staat hij los of wordt hij alleen opgehangen, zodat je hem makkelijk weghaalt. De bovenplaat kan dienen als plankje. Massief hout heeft wel genoeg ventilatieopeningen nodig en een afwerking die langdurig warmte verdraagt.

MDF

MDF is nauwkeurig te bewerken en je kunt er een decoratief rooster in frezen. Het laat zich makkelijk lakken of folieren. Kies wel een plaat en afwerking die de fabrikant geschikt noemt voor warmte, anders kan de ombouw na verloop van tijd kromtrekken of vergelen.

Metaal

Geperforeerde metalen ombouwen zijn stevig, laten de warmte goed door en ogen modern. Ze worden vaak op maat gemaakt. De voorbereiding duurt daardoor langer en de montage vraagt meer precisie.

Hoeveel werk een ombouw is, en dus ook wat het kost, hangt af van een paar dingen:

• De grootte van de radiator en het aantal: meerdere gelijke ombouwen maak je efficiënter
• De plek: een ombouw onder een raam met een lage vensterbank of in een hoek is lastiger te ontwerpen
• Hoe recht muren en vloer zijn: scheef metselwerk vraagt om een constructie die dat opvangt
• Het materiaal en de vormgeving: bogen, uitsparingen en sierwerk kosten extra tijd
• De afwerking: lakken of beitsen zijn extra stappen
• De ligging van kranen en leidingen: lopen ze onhandig, dan moet de ombouw daarop worden aangepast

• Geen ventilatie. Een ombouw zonder openingen onder en boven houdt de warmte vast. De kamer warmt trager op en de verwarming draait langer.
• Thermostaatkraan onder de ombouw. De kraan voelt de warme lucht die onder de ombouw blijft hangen en sluit al voordat de kamer warm is. Een opening direct bij de kraan helpt, of een thermostaatkraan met losse voeler.
• Ongeschikt materiaal. Goedkope platen, kunststof of een afwerking die niet tegen warmte kan, gaan vervormen of verkleuren.
• Ombouw te dicht op de radiator. Tussen radiator en ombouw hoort een luchtspleet. Een te diepe, gesloten kast vormt juist een zak met warme lucht.
• Kranen niet bereikbaar. Bij een storing of bij het ontluchten moet je dan gaan breken of slopen.
• Gipsplaat zonder draagconstructie. Platen die zomaar op de muur zijn geplakt of slecht bevestigde profielen gaan na een tijd scheuren.

Een kant-en-klare ombouw van hout, MDF of metaal kun je prima zelf plaatsen. Een gipsplaatconstructie rond de radiator en alles wat met leidingen of kranen te maken heeft, laat je beter over aan een vakman.

1. Verwarming uitzetten of wachten tot de radiator is afgekoeld.
2. Breedte, hoogte en diepte van de radiator opmeten, inclusief kranen en thermostaatknop.
3. Een ombouw kiezen die aan alle kanten een paar centimeter groter is dan de radiator en ventilatie heeft aan onder- en bovenkant.
4. Controleren of de thermostaatkraan bereikbaar is via een opening of een afneembaar deel.
5. Stof van en onder de radiator wegzuigen, nu je er nog goed bij kunt.
6. Ombouw plaatsen volgens de handleiding van de fabrikant en een hangend model met geschikte pluggen aan de muur bevestigen.
7. Controleren of de ombouw stevig staat en leidingen en kranen niet raakt.
8. Verwarming aanzetten en na een paar uur nagaan of de kamer net zo warm wordt als voorheen.

• De ombouw zit stevig vast en beweegt niet als je ertegen duwt
• Er zijn ventilatieopeningen onder en boven en niets blokkeert ze
• Thermostaatkraan en voetventiel zijn bereikbaar zonder iets te demonteren
• Het afneembare deel of luik gaat makkelijk open
• Tussen ombouw en radiator zit een luchtspleet
• Het oppervlak is glad, zonder scheuren en zonder randen waaraan je je kunt bezeren
• Als de verwarming aanstaat, vervormt de ombouw niet en ruikt hij niet
• De kamer wordt ongeveer even goed warm als voor het ombouwen