Montage circulatiepomp

Een installateur plaatst een nieuwe pomp bij nieuwbouw, bij een renovatie van de verwarming of bij een uitbreiding, bijvoorbeeld een aparte verdeler voor vloerverwarming of een warmtepomp naast de cv-ketel. Vervangen is het overwegen waard als:

• De pomp hoorbaar bromt, zoemt of trilt
• Sommige radiatoren koud blijven terwijl de ketel wel brandt
• De pomp vanzelf uitvalt of na de zomer niet meer wil aanslaan
• Het om een oude pomp met een standenschakelaar gaat die altijd vol draait

Waarom zou je een pomp vervangen die het nog doet? Oudere pompen draaien het hele stookseizoen op hetzelfde vermogen, ook als het huis die warmte niet nodig heeft. Nieuwere pompen met elektronische regeling passen hun toerental zelf aan, zijn stiller en verbruiken veel minder stroom. In de EU moeten losse circulatiepompen al een aantal jaren in een zuinige uitvoering gemaakt worden.

In de meeste Nederlandse woningen zit de pomp ingebouwd in de combiketel. Die vervangt een installateur die met dat type ketel werkt. Woon je in een appartement met een collectieve installatie, dan horen de pompen bij de gemeenschappelijke voorzieningen. Daarover beslist de Vereniging van Eigenaars (VvE), niet de individuele eigenaar.

Ook de netste montage redt een verkeerd gekozen pomp niet. De installateur let bij de keuze op een paar dingen.

Verwarming of warm tapwater

Een pomp voor de verwarming werkt in een gesloten systeem met steeds hetzelfde water. Een circulatiepomp voor warm tapwater verpompt drinkwater, waar steeds nieuwe zuurstof in zit. Daarom moet het pomphuis van brons of rvs zijn. Een gietijzeren cv-pomp zou in een tapwaterleiding snel gaan roesten. Bij tapwatercirculatie is een tijdklok of thermostaat handig, zodat de pomp niet de hele nacht voor niets draait.

Vermogen en opvoerhoogte

De pomp moet de weerstand van de hele installatie overwinnen: de lengte van de leidingen, het aantal radiatoren, kranen en bochten. Een te sterke pomp geeft geruis in de radiatorkranen en verbruikt onnodig stroom. Een te zwakke pomp krijgt het water niet tot in de verste kamers. Een sterkere pomp betekent dus niet automatisch betere verwarming.

Regeling en aansluiting

Moderne pompen hebben meestal meerdere standen: proportionele druk, die meestal past bij radiatoren met thermostaatknoppen, constante druk, vaak gekozen bij vloerverwarming, en een automatische stand waarin de pomp zelf de juiste instelling zoekt. Bij vervanging moet de inbouwlengte en de schroefdraad kloppen, zodat de nieuwe pomp tussen de bestaande afsluiters past. Stuurt de ketel de pomp aan met een signaal, dan moet de pomp dat signaal kunnen ontvangen.

De werkwijze hangt af van of het om een nieuwe installatie gaat of om vervanging in een bestaande. Bij een gewone vervanging gaat het zo:

1. De installateur controleert de leidingen, afsluiters, het expansievat en de druk in de installatie.
2. Hij haalt de stroom van de pomp en sluit de afsluiters voor en na de pomp. Ontbreken die of lekken ze, dan tapt hij een deel of de hele installatie af. Soms bevriest hij plaatselijk de leiding, zodat niet alles leeg hoeft.
3. Hij demonteert de oude pomp en maakt de aansluitvlakken schoon.
4. Hij plaatst de nieuwe pomp met nieuwe pakkingen. De pijl op het pomphuis wijst in de stromingsrichting, de motoras ligt horizontaal en de aansluitkast wijst niet naar beneden, zodat er geen water in kan druppelen.
5. De elektrische aansluiting doet iemand die daarvoor bevoegd is, zoals een erkend elektricien of een installateur met de juiste kennis. Bij een pomp die op de ketel is aangesloten gebeurt dat volgens de handleiding van de ketelfabrikant.
6. Hij opent de afsluiters, vult de installatie bij tot de juiste druk en ontlucht de radiatoren en de pomp zelf. Veel nieuwe pompen hebben daar een eigen ontluchtingsprogramma voor.
7. Hij stelt de pompstand in op het type verwarming en controleert of alle radiatoren warm worden.

Of de pomp in de aanvoer of in de retour hoort, hangt af van hoe de installatie is opgebouwd en van het advies van de ketelfabrikant. Een vaste regel is er niet.

Het snelst gaat een een-op-een vervanging: de nieuwe pomp heeft dezelfde lengte, de afsluiters sluiten goed en de pomp zit goed bereikbaar. Het werk wordt groter als:

• Afsluiters voor en na de pomp ontbreken en de hele installatie leeg moet
• De nieuwe pomp een andere inbouwlengte heeft en de leiding aangepast moet worden
• Oude koppelingen vastzitten en bij het losdraaien scheuren
• De installatie vol slib zit en eerst gespoeld moet worden, met een vuilfilter erbij
• De bedrading of de koppeling met de ketelregeling aangepast moet worden
• Er in een gecombineerd systeem met radiatoren en vloerverwarming meerdere pompen zijn die op elkaar afgestemd moeten worden

In de praktijk gebeurt het vaak dat een nieuwe pomp in een oude installatie na een tijd gaat brommen of vastloopt. De oorzaak is dan meestal slib uit niet gespoelde leidingen, niet de pomp zelf.

• Pomp tegen de stromingsrichting in geplaatst
• Motoras verticaal of aansluitkast naar beneden gedraaid
• Oude pakkingen opnieuw gebruikt, waardoor koppelingen na een paar dagen lekken
• Installatie niet ontlucht, zodat de pomp ruist en de radiatoren bovenin koud blijven
• Pomp voor de zekerheid op de hoogste stand laten staan
• Gietijzeren pomp in een leiding voor warm drinkwater
• Nieuwe pomp in een vervuilde installatie zonder spoelen en zonder filter

Laat je bij de oplevering laten zien hoe de pomp draait en hoe hij is ingesteld. Loop deze punten na:

• De pijl op het pomphuis klopt met de stromingsrichting
• De koppelingen zijn ook na een paar uur draaien droog
• De pomp draait stil, zonder zoemen of trillen
• De druk op de manometer komt overeen met wat de installateur heeft opgegeven
• Alle radiatoren of groepen van de vloerverwarming worden warm
• Er zitten werkende afsluiters voor en na de pomp
• Je weet welke stand is ingesteld en waarom
• Je hebt de handleiding van de pomp en de garantiepapieren gekregen