Metalen leidingen autogeen lassen

De vlam komt goed tot zijn recht bij dunwandige stalen buis met een kleine diameter, zoals je die vindt in oudere woningen en in flats uit de jaren zestig en zeventig. De lasser kan de warmte fijn doseren, waardoor hij niet snel door de dunne wand heen brandt. Een ander voordeel: de brander heeft geen stroom nodig en komt ook in krappe hoeken achter een radiator of tegen het plafond van een stookruimte.

Soms kiest een vakman voor een andere aanpak:

• Dikwandige en grote leidingen in ketelhuizen worden meestal elektrisch gelast, omdat dat bij dik materiaal sneller gaat
• Koperen leidingen, in Nederland heel gebruikelijk voor de cv, worden hard gesoldeerd of geperst en niet gelast. Ook bij hardsolderen gebruikt men een vlam, maar het koper smelt daarbij niet
• Gegalvaniseerde leidingen, die je in oude waterleidingen tegenkomt, laat je beter niet lassen. Het zink verbrandt bij verhitting, er komen schadelijke dampen vrij en de verbinding verliest haar bescherming tegen roest. Zulke buizen sluit men aan met schroefdraad of overgangsstukken
• Gasleidingen zijn geen gewoon cv-werk. Daar werkt alleen een erkend installateur aan, die na afloop ook de dichtheid controleert

In oudere huizen heeft lassen nog een voordeel. De oorspronkelijke buizen hebben vaak maten waar moderne persfittingen niet goed op passen, of ze zijn zo verzwakt dat persen niet verstandig is. Met een las zet de lasser het nieuwe stuk direct vast op een gezond deel van de oude leiding.

Het lassen zelf duurt korter dan je misschien verwacht. De meeste tijd gaat zitten in voorbereiden en controleren.

1. Cv-ketel uitzetten, de installatie laten afkoelen en het water aftappen, in elk geval uit het deel waar gelast wordt.
2. De omgeving beveiligen: brandbare spullen weghalen, vloer en wanden afschermen met een onbrandbare deken of plaat, een brandblusser klaarzetten.
3. Het beschadigde stuk eruit zagen en de buiseinden schoonmaken tot op blank metaal, zonder roest, verf of vet. Waar nodig de randen bijwerken.
4. Het nieuwe stuk precies passen en vastzetten, zodat de leiding recht blijft en niet verschuift tijdens het lassen.
5. De vlam afstellen op de wanddikte en de verbinding rondom gelijkmatig opwarmen.
6. De naad in een vloeiende beweging rond de buis lassen, zo nodig met lasdraad.
7. De las vanzelf laten afkoelen, niet afkoelen met water.
8. De las met het oog controleren, de installatie vullen, ontluchten en afpersen.
9. Na afloop nog een tijd de werkplek in de gaten houden, of er nergens stof of isolatie ligt te smeulen.

Moet de leiding in een muur of dekvloer worden weggewerkt? Doe dat pas als het afpersen goed is gegaan. Een lekkende las achter het stucwerk is veel lastiger te vinden dan een las die nog in het zicht zit.

Hoeveel werk het is, hangt vooral af van hoe goed de lasser bij de verbinding kan en in welke staat de leiding is. Een vrij liggende buis in de stookruimte of op de wand is eenvoudig, omdat de brander er rondom bij kan. Lastiger wordt het in deze situaties:

• De verbinding zit vlak tegen de muur, in een hoek of tegen het plafond en de lasser moet in een ongemakkelijke houding werken
• De buis is sterk gecorrodeerd en hij moet zoeken naar een plek waar de wand nog dik genoeg is om te lassen
• Vlakbij zitten houten betimmering, een verlaagd plafond, bekabeling of kunststof leidingen die beschermd moeten worden
• In een appartement moet de hele stijgleiding worden afgetapt, zodat ook de buren tijdelijk zonder verwarming zitten
• Na het lassen volgt nog sleuven hakken, dichtzetten en stucwerk herstellen

Woon je in een appartementencomplex met een collectieve verwarming, dan is de stijgleiding van alle eigenaren samen, ook als hij door jouw woning loopt. Stem het werk daarom vooraf af met de VvE, zodat de planning en het aftappen voor iedereen duidelijk zijn.

Lassen met een vlam is werken met open vuur en gasflessen onder druk. Het is dus werk voor een opgeleide, gecertificeerde lasser en niet iets om zelf te proberen. Een goede vakman kent niet alleen het lassen zelf, maar ook de regels voor brandveilig werken in gebouwen: de werkplek voorbereiden, een blusser binnen handbereik en toezicht na afloop.

Waarom is dat toezicht achteraf zo belangrijk? Vonken en heet metaal kunnen stof in een sleuf, isolatie of hout achter de muur laten smeulen, soms pas na een tijdje. Een brand kan zich dan pas melden als de lasser al weg is. Je helpt zelf mee door voor zijn komst alles wat kan branden rond de leiding weg te halen en te zorgen dat de ruimte goed te ventileren is.

Ruik je tijdens het werk gas? Laat het werk direct stoppen, zet ramen en deuren open, bedien geen schakelaars of apparaten en ga naar buiten. Bel daar het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom op 0800 9009. Bij direct gevaar bel je 112.

In de praktijk ziet men vooral deze problemen:

• Buiseinden niet goed schoongemaakt: roest en verf geven poriën en de las gaat na verloop van tijd lekken
• Doorgebrande wand bij dunne buizen, als de vlam te fel is of te lang op één plek blijft
• Onvoldoende doorlassing: aan de buitenkant ziet de naad er netjes uit, maar binnenin is het metaal niet over de hele dikte verbonden
• Lassen op een verzwakte leiding: de las zelf is dicht, maar een stukje verderop scheurt de doorgeroeste buis al snel
• Wegwerken zonder afpersen, waarna een lek zich pas laat zien als een natte plek op de muur

Let bij de oplevering vooral op deze punten:

• De las loopt rondom de buis door, zonder gaten, scheurtjes of zichtbare poriën
• De gelaste buizen liggen in één lijn en de leiding is niet krom of doorgezakt
• De omgeving van de werkplek is niet geschroeid en de afscherming van vloer en wanden heeft haar werk gedaan
• De installatie is gevuld, ontlucht en afgeperst
• Na het aanzetten van de verwarming blijven de verbindingen droog, ook op bedrijfstemperatuur
• De radiatoren worden gelijkmatig warm en er borrelt geen lucht in het systeem
• De druk op de manometer van de cv-ketel zakt na een paar dagen niet
• Weggewerkte leidingen zijn pas dichtgemaakt na de dichtheidstest