Schroefdraad snijden op leidingen

De leiding moet eerst drukloos zijn. Bij de cv betekent dat: minstens het betreffende deel aftappen. Bij water draai je de hoofdkraan dicht en zet je het laagste tappunt open. Daarna werkt de vakman ongeveer zo:

1. De buis haaks afzagen of afsnijden, bij voorkeur met een pijpsnijder, zodat het eind recht is.
2. De binnen- en buitenkant ontbramen en het oppervlak ontdoen van roest en oude verf.
3. Een snijkop van de juiste maat plaatsen en de buis insmeren met snijolie.
4. De draad met een gelijkmatige beweging snijden. Bij handgereedschap af en toe een stukje terugdraaien, zodat de spanen loskomen.
5. De draad schoonmaken, lengte en oppervlak controleren en het fitting er proef op draaien.
6. De draad afdichten met hennep en pasta, afdichtdraad of PTFE-tape en de verbinding aandraaien.

Waarom zoveel aandacht voor olie en recht aanzetten? Gaat de snijkop scheef, dan wordt de draad scheef. Het fitting staat dan schuin en de verbinding gaat sneller lekken. Zonder olie scheurt de draad en krijg je een ruw oppervlak dat slecht afdicht.

Voor water, cv en gas worden pijpdraden in inchmaten gebruikt, vaak samen BSP genoemd. In de praktijk zijn vooral deze aanduidingen belangrijk:

• R: conische buitendraad die direct op de buis wordt gesneden. Bij het aandraaien loopt hij strakker en dicht hij samen met het afdichtmiddel in de draad af. Dit is de gangbare draad op stalen leidingen voor alle drie de toepassingen,
• Rp: cilindrische binnendraad in fittingen, waar de conische R-draad in wordt gedraaid,
• G: cilindrische draad die zelf niet afdicht. Die zit op plekken waar een vlakke pakking of O-ring de afdichting verzorgt, zoals bij wartelkoppelingen, radiatorkranen en pompen.

Binnendraad zit bijna altijd al in de fittingen en kranen als die uit de fabriek komen. Op de bouwplaats wordt binnendraad zelden gesneden. Het belangrijkste is dat type en maat van de draad op buis en fitting bij elkaar passen. Twijfel je, kijk dan in het technische blad van de fabrikant van de kraan of het fitting.

Zwarte stalen buis kom je vooral tegen in oudere cv-installaties en in oudere gasleidingen. Ze laten zich goed met de hand en met een machine van draad voorzien en geven een stevige, demonteerbare verbinding.

Verzinkte stalen buis zit soms in oudere waterleidingen. Bij het snijden verdwijnt de zinklaag op de plek van de draad vanzelf. Een goede afdichting is daarom belangrijk, want die beschermt de draad tegen vocht. Verzinkte buis hoort niet gelast of verhit te worden, schroefdraad is hier de logische keuze.

RVS-buis is harder en zwaarder voor het gereedschap. Daarvoor zijn scherpe snijkoppen nodig die geschikt zijn voor RVS, en meestal een machine.

Kunststof en meerlagenbuis, koperen buis en dunwandige stalen perssystemen krijgen geen gesneden draad. Daar horen pers-, knel- of soldeerverbindingen bij, eventueel met een overgangsstuk met draad. In Nederland is koper bij water en cv veruit het meest gebruikt, dus vaak draait het om zo'n overgang. Ook sterk verroeste leidingen zijn ongeschikt: na het snijden blijft de wand dan te dun over.

Een handsnijijzer met ratel is genoeg voor kleinere diameters en een paar draden, bijvoorbeeld bij een reparatie in de badkamer of het aansluiten van een radiator. Het voordeel: het past ook op krappe plekken waar geen machine staat.

Een elektrische draadsnijder of draadsnijmachine wordt gebruikt bij grotere diameters, hardere materialen en veel draden. De draad wordt gelijkmatiger, het gaat sneller en de buis en de muur waaraan de leiding vastzit worden minder belast. Als een stuk leiding los kan, zaagt de vakman het soms liever uit, snijdt de draad op de machine en zet het stuk daarna terug.

Hoeveel werk het is, en dus ook wat het kost, hangt vooral af van:

• de diameter van de buis en het aantal draden dat nodig is,
• het materiaal, want RVS en oude harde buis snijden zwaarder,
• de bereikbaarheid, bijvoorbeeld een buis vlak tegen de muur, in een hoek of achter de ketel,
• de staat van de leiding, want een verroest of dichtgeslibd eind moet worden ingekort tot gezond materiaal,
• of de cv moet worden afgetapt en opnieuw gevuld, of het water voor het hele huis dicht moet,
• of het om water, cv of gas gaat, waarbij gas de strengste controle vraagt.

In de praktijk gaat de meeste tijd vaak niet zitten in de draad zelf, maar in het losmaken van een vastgeroeste oude verbinding en het vrijmaken van de werkplek.

Bij drinkwater horen alleen afdichtmiddelen die geschikt zijn voor drinkwater, dus pasta en draad met de juiste aanduiding. De draad moet schoon zijn, zonder restjes olie en spanen die in de leiding terecht kunnen komen.

Bij de cv krijgt de verbinding te maken met warmte en steeds opwarmen en afkoelen. De afdichting moet geschikt zijn voor verwarmingsinstallaties en de draad mag niet te ver worden aangedraaid, anders kan het fitting scheuren. Wordt de leiding daarna in muur of dekvloer weggewerkt, dan moet elke verbinding eerst op dichtheid worden getest, voordat de stukadoor of de dekvloer eroverheen gaat.

Bij gas mag alleen een vakkundige installateur draden snijden en verbindingen maken. Na het werk volgt een dichtheidstest, en het is verstandig die te laten vastleggen. Ruik je gas, gebruik dan geen elektrische apparaten en schakelaars, zet ramen en deuren open, ga naar buiten en bel het Nationaal Storingsnummer Gas en Stroom 0800 9009. Bij direct gevaar bel je 112.

In een appartementengebouw mag je stijgleidingen en gemeenschappelijke leidingen niet aftappen of aanpassen zonder overleg met de VvE.

Let bij de oplevering op deze punten:

• de draad is glad, zonder uitgebroken tanden en bramen,
• het fitting of de kraan staat recht, niet schuin,
• er steekt niet te veel draad of afdichtmiddel uit het fitting,
• bij water is de leiding op druk gezet en bleef de verbinding droog,
• bij de cv is de installatie gevuld en ontlucht en zakte de druk op de manometer tijdens de test niet,
• bij gas is de dichtheidstest uitgevoerd en vastgelegd,
• de omgeving is schoon, zonder olie en spanen.